เอาเงินบริษัทมาใช้ส่วนตัวยังไงให้เสียภาษีน้อยสุด เงินเดือน ปันผล ค่าเช่า

1. ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด “โอนออกมาใช้ก่อน เดี๋ยวค่อยเคลียร์”

เจ้าของบริษัทเล็กจำนวนมากถอนเงินบริษัทไปใช้ส่วนตัวโดยไม่ตั้งชื่อรายการ

นักบัญชีไม่รู้จะลงเป็นอะไร ก็ลงเป็น “ลูกหนี้เงินกู้กรรมการ”

ฟังดูไม่เป็นไร แต่กฎหมายบอกว่าถ้าบริษัทให้ใครกู้โดยไม่คิดดอกเบี้ย หรือคิดต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจ “ประเมินดอกเบี้ยตามราคาตลาด” ให้บริษัทมีรายได้เพิ่ม (มาตรา 65 ทวิ (4))

ลองนึกภาพเจ้าของร้านที่ทยอยถอนเงินไปใช้รวม 1,000,000 บาท ค้างไว้ทั้งปี

สรรพากรประเมินดอกเบี้ยตามอัตราเงินกู้ สมมติ 7% ต่อปี บริษัทจะมีรายได้ดอกเบี้ยเพิ่ม 70,000 บาท ทั้งที่ไม่ได้รับเงินจริงสักบาท

รายได้ก้อนนี้ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล และดอกเบี้ยที่ได้จากการให้กู้ยืมยังอาจเข้าข่ายภาษีธุรกิจเฉพาะอีก 3.3% (กรมสรรพากรเคยวางแนวว่า ถ้าเป็นเงินของบริษัทเองให้อิงดอกเบี้ยเงินฝากประจำ ถ้าเป็นเงินที่บริษัทกู้มาให้อิงดอกเบี้ยเงินกู้ ตามข้อหารือ กค 0702/560)

และคำถามที่ตามมาคือ “แล้วจะคืนเมื่อไหร่” ซึ่งเจ้าของส่วนใหญ่ตอบไม่ได้

ถอนเงินเฉยๆ ไม่ใช่การรับผลตอบแทน แต่คือการกู้เงินบริษัทตัวเอง และบริษัทต้องคิดดอกเบี้ยกับเรา

2. เจ้าของรับเงินจากบริษัทได้ 4 ทาง คิดภาษียังไง

ทางที่ 1 เงินเดือน (เงินได้มาตรา 40(1))

เจ้าของหรือกรรมการตั้งเงินเดือนให้ตัวเองได้ บริษัทหักเป็นรายจ่ายได้ ถ้าจ่ายตามสมควรแก่งานที่ทำจริง

บริษัทต้องหัก ณ ที่จ่ายตามอัตราก้าวหน้า ยื่น ภ.ง.ด.1 ทุกเดือน และนำส่งประกันสังคม (ฝั่งลูกจ้าง 5% ของค่าจ้างตามเพดานที่ประกาศ เช็กประกาศล่าสุดเพราะเพดานมีการปรับ)

ข้อดีที่หลายคนไม่รู้ เงินเดือนเป็นการจ้างแรงงาน ได้รับยกเว้น VAT ไม่ว่าจะได้ปีละกี่ล้าน (มาตรา 81(1)(ฐ))

ข้อเสีย ฝั่งเจ้าของหักค่าใช้จ่ายเหมาได้แค่ 50% ไม่เกิน 100,000 บาท (มาตรา 42 ทวิ) ถ้าเงินเดือนสูงมาก ภาษีบุคคลจะไต่ขึ้นถึง 35%

ทางที่ 2 ค่าจ้าง ค่าที่ปรึกษา เบี้ยประชุม ค่าคอมมิชชั่น (มาตรา 40(2))

เหมาะกับเจ้าของที่ไม่ได้ทำงานประจำในบริษัท หรือรับงานให้หลายบริษัท

หักค่าใช้จ่ายได้เหมือนเงินเดือน (รวมกับ 40(1) แล้วไม่เกิน 100,000) และไม่มีประกันสังคม

แต่มีกับดักใหญ่ที่คนพลาดเยอะมาก

ค่าจ้างและค่าบริการแบบนี้ถือเป็น “การให้บริการ” ถ้ารายรับรวมทุกแหล่งในนามเราเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วัน (มาตรา 81/1, มาตรา 85/1)

สมมติเราเป็นกรรมการ 2 บริษัท รับค่าที่ปรึกษาบริษัทละ 80,000 ต่อเดือน รวมปีละ 1,920,000

ไม่ทันคิดเลยว่าเกิน 1.8 ล้านไปแล้ว ต้องจด VAT ในนามตัวเอง และการที่บริษัทหัก ณ ที่จ่ายไปแล้วไม่ได้ช่วยอะไรเรื่อง VAT

ทางที่ 3 เงินปันผล (มาตรา 40(4)(ข))

จ่ายได้เมื่อบริษัทมีกำไรสะสมและมีมติที่ประชุมผู้ถือหุ้น ปีละครั้งสองครั้ง

ตอนจ่าย บริษัทหัก ณ ที่จ่าย 10% (มาตรา 50(2)(จ)) แล้วผู้รับเลือกได้ว่าจะจบแค่นั้น ไม่เอาไปรวมคำนวณปลายปี (มาตรา 48(3)) หรือจะเอาไปรวมเพื่อขอเครดิตภาษีเงินปันผล (มาตรา 47 ทวิ) ก็ได้

ข้อที่ต้องทำใจ เป็นภาษี “สองเด้ง” เพราะกำไรก้อนนี้เสียภาษีนิติบุคคลไปรอบหนึ่งแล้ว ตอนจ่ายออกมาโดนอีก 10%

ข้อดี รับแล้วสบายใจที่สุด ไม่มี VAT ไม่มีประกันสังคม ไม่มีใครถามว่าสมเหตุสมผลไหม

ทางที่ 4 ค่าเช่าทรัพย์สิน (มาตรา 40(5))

ถ้าบริษัทใช้บ้านเราเป็นออฟฟิศ ใช้รถเราวิ่งงาน ทำสัญญาเช่าให้ถูกต้อง บริษัทจ่ายค่าเช่าให้เราได้

บริษัทต้องหัก ณ ที่จ่าย 5% (ท.ป.4/2528 ข้อ 6) ส่วนฝั่งเราหักค่าใช้จ่ายเหมาได้ 30% สำหรับบ้านหรืออาคาร และ 30% สำหรับยานพาหนะ

ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้น VAT (มาตรา 81(1)(ต)) แต่ค่าเช่ารถเป็นสังหาริมทรัพย์ ถ้ารายรับเกิน 1.8 ล้านต้องจด VAT

โบนัสคือ พอมีสัญญาเช่า ค่าซ่อมค่าบำรุงรักษาที่บริษัทจ่ายก็เป็นรายจ่ายของบริษัทได้

เงินเดือนไม่มี VAT ค่าที่ปรึกษาระวัง 1.8 ล้าน ปันผลเสียสองเด้ง ค่าเช่าหัก 5% แต่หักค่าใช้จ่ายได้ 30%

3. ตัวอย่างคำนวณ บริษัทกำไร 1.5 ล้าน เจ้าของอยากได้ 600,000 ต่อปี

สมมติร้านเพื่อนพลอยเป็นบริษัท SME (ทุนไม่เกิน 5 ล้าน รายได้ไม่เกิน 30 ล้าน) กำไรก่อนหักผลตอบแทนเจ้าของ 1,500,000 บาท

อัตราภาษีนิติบุคคล SME คือ กำไร 300,000 แรกยกเว้น ส่วนที่เกินถึง 3 ล้านเสีย 15% (เช็กประกาศล่าสุดว่าอัตรานี้ยังใช้กับรอบบัญชีปัจจุบัน)

เจ้าของไม่มีรายได้อื่น ใช้ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 อย่างเดียว

สังเกตว่าทาง B แพงที่สุดกว่าเท่าตัว เพราะกำไรก้อนนั้นโดนภาษีนิติบุคคลเต็มๆ ก่อน แล้วโดนอีก 10% ตอนจ่ายออก

แต่ B ก็ไม่ได้แย่เสมอไป ถ้าเจ้าของเลือก “รวมคำนวณ” จะได้เครดิตภาษีเงินปันผลตามมาตรา 47 ทวิ (คำนวณจากอัตราภาษีที่บริษัทเสียจริง) ซึ่งสำหรับคนที่รายได้รวมไม่สูง อาจได้ภาษีคืนบางส่วน อันนี้ให้นักบัญชีคำนวณให้เป็นรายกรณี

ทาง C ภาษีใกล้ A แต่ถ้าเราได้ค่าที่ปรึกษาจากที่อื่นด้วย ให้บวกรวมกันแล้วดูเส้น 1.8 ล้านทุกปี

ทาง D ถูกสุด เพราะค่าเช่าหักค่าใช้จ่ายได้ 30% โดยไม่ติดเพดาน 100,000 แต่ต้องมีสัญญาเช่าจริง บ้านเป็นของเราจริง และค่าเช่าใกล้เคียงราคาตลาดในย่านนั้น

ผสมหลายทางให้เหมาะกับงานที่ทำจริง มักถูกกว่าใช้ทางเดียว

4. “เงินเดือนเจ้าของเท่าไหร่ถึงสมเหตุสมผล” และสรรพากรดูยังไง

กฎหมายไม่ได้กำหนดเพดานเงินเดือนกรรมการ แต่ห้ามบริษัทหักรายจ่ายที่ “มิใช่รายจ่ายเพื่อหากำไรหรือเพื่อกิจการโดยเฉพาะ” (มาตรา 65 ตรี (13)) และห้ามรายจ่ายที่กำหนดจ่ายจากผลกำไรเมื่อสิ้นรอบบัญชี (มาตรา 65 ตรี (19))

แปลเป็นภาษาคนคือ ถ้าเงินเดือนสูงจนไม่สัมพันธ์กับงานและรายได้ ส่วนที่เกินสมควรอาจถูกตัดออกจากรายจ่าย แล้วบริษัทต้องเสียภาษีเพิ่มย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับเงินเพิ่ม

เกณฑ์ที่นักบัญชีรุ่นพี่ใช้กันเป็นประสบการณ์ (ไม่ใช่กฎหมาย) คือ ต้นทุนคนทั้งบริษัทรวมเงินเดือนเจ้าของ ไม่ควรเกินประมาณ 25% ของยอดขายสำหรับธุรกิจซื้อมาขายไป ส่วนธุรกิจบริการที่ใช้คนเป็นหลักอาจสูงถึง 50% กว่าได้

ตัวอย่าง บริษัทรายได้ 3 ล้านต่อปี เจ้าของทำงานเต็มเวลาวันละ 9–10 ชั่วโมง เงินเดือน 50,000 (ปีละ 600,000 = 20% ของยอดขาย) ถือว่าอธิบายได้

แต่ถ้ารายได้ 2 ล้าน เงินเดือนเจ้าของ 200,000 ต่อเดือน บริษัทขาดทุนทุกปี งบการเงินจะไม่สะท้อนฐานะจริง และเป็นสัญญาณเตือนให้ระบบวิเคราะห์ความเสี่ยงของสรรพากรหยิบขึ้นมาดู

อีกจุดที่โดนบ่อยคือโบนัสกรรมการที่ “รอดูกำไรสิ้นปีแล้วค่อยกำหนด” ซึ่งเข้ามาตรา 65 ตรี (19) โดยตรง ถ้าจะจ่ายโบนัสให้กำหนดเกณฑ์ไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ต้นปี

เงินเดือนเจ้าของต้องเล่าเรื่องได้ว่า “ทำงานอะไร กี่ชั่วโมง เทียบกับรายได้บริษัทแล้วสมเหตุสมผลตรงไหน”

5. ทำให้ถูกตั้งแต่ต้น นโยบายเจ้าของกับบริษัท 5 ข้อ

พลอยแนะนำให้เจ้าของบริษัทเล็กทุกคนเขียน “นโยบายความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของกับบริษัท” ไว้หนึ่งหน้า ตั้งแต่เดือนแรกที่จดบริษัท

หนึ่ง ตั้งเงินเดือนตัวเองให้สมเหตุสมผลกับงานและรายได้ ทำสัญญาจ้าง ยื่น ภ.ง.ด.1 และประกันสังคมทุกเดือน

สอง ถ้าบริษัทใช้บ้านหรือรถของเรา ทำสัญญาเช่าเป็นลายลักษณ์อักษร กำหนดค่าเช่าใกล้ราคาตลาด บริษัทหัก ณ ที่จ่าย 5% และออกหนังสือรับรองให้เราทุกครั้ง

สาม ถ้ารับเป็นค่าที่ปรึกษาจากหลายที่ จดยอดรวมทุกแหล่งไว้ พอใกล้ 1.5 ล้านให้เริ่มวางแผนเรื่อง VAT

สี่ ปันผลจ่ายจากกำไรสะสมจริง มีมติที่ประชุม มีหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย 10% อย่าโอน “ปันผล” ออกไปก่อนมีมติ

ห้า ห้ามถอนเงินบริษัทไปใช้ส่วนตัวโดยไม่มีชื่อรายการ ถ้าจำเป็นต้องยืมจริงๆ ทำสัญญากู้ คิดดอกเบี้ย และกำหนดวันคืน

ส่วนเรื่องที่ว่าทำแบบนี้แล้วจะช่วยอะไรตอนสรรพากรส่งจดหมายมา พลอยเล่าไว้ในบทความ ได้จดหมายจากสรรพากร ต้องกลัวไหม

ทั้งหมดนี้เริ่มจากการแยกให้ออกทุกวันว่าเงินไหนของบริษัท เงินไหนของเรา (ซึ่งเป็นสิ่งที่พลอยสร้าง Paypers ขึ้นมาช่วยทำนั่นแหละค่ะ)

ผลตอบแทนเจ้าของที่ดี ไม่ใช่ทางที่ภาษีถูกสุด แต่คือทางที่อธิบายได้ทุกบาทว่าทำไมถึงได้