อัตราภาษีนิติบุคคล SME 2569 เสียกี่ % คิดยังไง

1. ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย “บริษัทเสียภาษี 20% ของกำไร”

ประโยคนี้ถูกครึ่งเดียว

20% คืออัตราปกติของบริษัททั่วไป (บัญชีอัตราภาษีท้ายหมวด 3 ประมวลรัษฎากร) แต่รัฐออกพระราชกฤษฎีกาลดอัตราให้บริษัทขนาดเล็กเป็นพิเศษ เพื่อจูงใจให้คนที่ค้าขายในนามบุคคลธรรมดามาจดเป็นนิติบุคคล

ความเข้าใจผิดที่พลอยเจอบ่อยมี 3 แบบ

แบบแรก คิดว่าเป็น 20% ตั้งแต่บาทแรก เหมือนเพื่อนพลอย

แบบสอง คิดว่าถ้าเป็น SME เสีย 15% ทั้งก้อน อันนี้ก็ผิด เพราะมันเป็นขั้นบันได สามแสนแรกเสีย 0% ก่อน

แบบสาม คิดว่า “SME” คือบริษัทที่รู้สึกว่าตัวเองเล็ก อันนี้อันตรายสุด เพราะสรรพากรมีนิยามตัวเลขชัดเจน ไม่ได้ดูจากความรู้สึก

SME ทางภาษี ไม่ได้แปลว่าบริษัทเล็ก แต่แปลว่าบริษัทที่ “ทุนไม่เกิน 5 ล้าน และรายได้ไม่เกิน 30 ล้าน” เท่านั้น

2. เงื่อนไข SME ตาม พ.ร.ฎ. 530 และอัตรา 0, 15 และ 20% คิดยังไง

เงื่อนไขมี 2 ข้อ ต้องเข้าทั้งคู่

ข้อหนึ่ง ทุนที่ชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบบัญชี ไม่เกิน 5,000,000 บาท (สังเกตว่าเป็น “ทุนชำระแล้ว” ไม่ใช่ทุนจดทะเบียน)

ข้อสอง รายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการในรอบบัญชี ไม่เกิน 30,000,000 บาท

ตัวบทจริงเขียนว่า “ต้องไม่มีทุนที่ชำระแล้วในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีใดเกินห้าล้านบาท และต้องไม่มีรายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการในรอบระยะเวลาบัญชีใดเกินสามสิบล้านบาท” (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 530 มาตรา 8)

ใช้ได้ทั้งบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล

อัตราภาษีสำหรับคนที่เข้าเงื่อนไข

(พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 583 มาตรา 6 ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 มกราคม 2558 เป็นต้นไป)

สังเกตว่าพอกำไรเกิน 3 ล้าน อัตราส่วนเกินกลับมาเป็น 20% เท่าคนอื่น สรรพากรมองว่ารายได้ 30 ล้าน กำไร 10% ก็ประมาณ 3 ล้านพอดี

ตัวอย่างที่ 1 เพื่อนพลอย กำไร 400,000 บาท

สามแสนแรก ไม่เสีย = 0

ส่วนที่เหลือ 100,000 × 15% = 15,000 บาท

ถ้าไม่ใช่ SME 400,000 × 20% = 80,000 บาท

ตัวอย่างที่ 2 ร้านอาหารของพี่สาวเพื่อน กำไร 1,000,000 บาท

SME 0 + (700,000 × 15%) = 105,000 บาท

non-SME 1,000,000 × 20% = 200,000 บาท

ตัวอย่างที่ 3 สองบริษัท กำไรเท่ากัน แต่รายได้ต่างกัน 2 ล้าน

อันนี้เป็นเคสคลาสสิกที่พลอยอยากให้ทุกคนจำ

บริษัท A รายได้ 29 ล้าน บริษัท B รายได้ 31 ล้าน ทั้งคู่กำไรสุทธิทางภาษี 3,100,000 บาทเท่ากัน

บริษัท A (SME) 0 + (2,700,000 × 15%) + (100,000 × 20%) = 405,000 + 20,000 = 425,000 บาท

บริษัท B (non-SME) 3,100,000 × 20% = 620,000 บาท

รายได้ต่างกันแค่ 2 ล้าน แต่ภาษีต่างกัน 195,000 บาท

ขายได้มากกว่าเพื่อน 2 ล้าน แต่จ่ายภาษีมากกว่าเพื่อนเกือบ 2 แสน ทั้งที่กำไรเท่ากัน นี่คือเหตุผลที่เจ้าของธุรกิจต้องรู้ตัวเลขนี้

หมายเหตุสำคัญ กำไรที่เอามาคูณคือ “กำไรสุทธิทางภาษี” ไม่ใช่กำไรในงบการเงินตรงๆ ต้องบวกกลับรายจ่ายต้องห้ามก่อน เช่น รายจ่ายที่พิสูจน์ผู้รับไม่ได้ (มาตรา 65 ทวิ, มาตรา 65 ตรี) ส่วนใหญ่นักบัญชีจะทำให้ตอนปิดงบ

3. รายได้ 30 ล้านนับยังไง แล้วสรรพากรรู้ได้ยังไงว่าเราเกิน

คำถามที่คนถามพลอยบ่อยคือ “30 ล้านนับจากอะไร”

นับจาก “รายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการ” ตลอดรอบบัญชี ซึ่งก็คือรายได้หลักในงบกำไรขาดทุนที่เรายื่นไปกับ ภ.ง.ด.50

ไม่ใช่กำไร ไม่ใช่เงินที่โอนเข้าบัญชี แต่เป็นยอดขายเต็มๆ ก่อนหักค่าใช้จ่ายใดๆ

พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ที่ขายผ่านแพลตฟอร์มต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะรายได้คือราคาที่ลูกค้าจ่าย ไม่ใช่ยอดที่แพลตฟอร์มโอนมาหลังหักค่าธรรมเนียม

สรรพากรรู้ได้ยังไง

ง่ายมากค่ะ เพราะเราเป็นคนบอกเองทุกปี

ตอนยื่น ภ.ง.ด.50 เราต้องกรอกรายได้ ทุนชำระแล้ว และเลือกเองว่าใช้อัตรา SME หรืออัตราปกติ ตัวเลขทั้งหมดอยู่ในงบการเงินที่ยื่นกรมพัฒนาธุรกิจการค้าด้วย

ถ้ากรอกว่าเป็น SME ทั้งที่รายได้เกิน 30 ล้าน ระบบจับได้ทันที และสรรพากรมีเวลาออกหมายเรียกตรวจสอบได้ 2 ปีนับจากวันยื่น ขยายได้ถึง 5 ปีถ้ามีเหตุสงสัยว่าเจตนาเลี่ยงภาษี (มาตรา 19)

ส่วนเรื่องรายได้อื่น

รายได้บางประเภทที่ไม่ใช่จากการขายสินค้าหรือให้บริการ เช่น ดอกเบี้ยรับ หรือกำไรจากขายทรัพย์สิน มีประเด็นว่านับรวมใน 30 ล้านหรือไม่

ตรงนี้พลอยขอไม่ฟันธง ถ้าธุรกิจใครอยู่ใกล้เส้น 30 ล้านจริงๆ และมีรายได้อื่นก้อนใหญ่ ให้นักบัญชีเช็กให้ก่อนสรุปว่าหลุดเกณฑ์หรือยัง

4. หลุดเกณฑ์แล้วหลุดถาวร กับดักที่คนไม่รู้จนกว่าจะโดน

อันนี้คือเรื่องที่พลอยอยากให้ทุกคนอ่านช้าๆ

มีเจ้าของธุรกิจคนหนึ่งเคยถามแบบนี้ “ปีที่แล้วรายได้บริษัทไป 35 ล้าน แต่ปีนี้เศรษฐกิจแย่ รายได้เหลือ 20 ล้าน แบบนี้ปีนี้กลับมาเป็น SME ได้ใช่ไหม”

คำตอบคือ ไม่ได้ค่ะ

ตัวบทเขียนว่าต้อง “ไม่มีรายได้…ในรอบระยะเวลาบัญชีใดเกินสามสิบล้านบาท” ตั้งแต่รอบบัญชีปี 2555 เป็นต้นมา (พ.ร.ฎ. 530 มาตรา 8)

คำว่า “รอบระยะเวลาบัญชีใด” แปลว่า ถ้ามีสักปีเดียวที่เกิน ก็ถือว่าขาดคุณสมบัติไปแล้ว ปีต่อๆ ไปจะรายได้ลดลงเหลือเท่าไหร่ก็กลับมาใช้อัตรา SME ไม่ได้อีก

ทุนก็เหมือนกัน ถ้าปีไหนเพิ่มทุนชำระแล้วเกิน 5 ล้าน แล้วปีต่อมาลดทุนกลับ ก็ไม่ได้สิทธิ์คืน

โตแล้วโตเลย ไม่มีถอยกลับ

เพราะฉะนั้นถ้าใครกำลังจะข้ามเส้น 30 ล้าน หรือกำลังจะเพิ่มทุนเกิน 5 ล้านเพื่อกู้แบงก์หรือรับนักลงทุน ให้รู้ไว้ก่อนตัดสินใจว่ากำลังแลกสิทธิ์นี้ไปตลอดกาล

แล้วถ้าเผลอยื่นผิดไปแล้วล่ะ

ถ้ายื่น ภ.ง.ด.50 โดยใช้อัตรา SME ทั้งที่ไม่มีสิทธิ์ สิ่งที่ต้องทำคือยื่นแบบเพิ่มเติมและชำระภาษีส่วนที่ขาดให้เร็วที่สุด

เพราะภาษีที่ชำระขาดจะโดนเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน นับตั้งแต่วันครบกำหนดยื่น (มาตรา 27) และถ้าสรรพากรเป็นฝ่ายตรวจเจอเองอาจมีเบี้ยปรับเพิ่มอีก 1 เท่าของภาษีที่ขาด (มาตรา 22)

ยื่นเองก่อนโดนเรียก ถูกกว่าเสมอ

5. รู้แล้วเอาไปทำอะไรต่อ

พลอยสรุปให้ 4 ข้อ

ข้อหนึ่ง เช็กตัวเองทุกสิ้นปี ดูทุนชำระแล้วกับรายได้รวมในงบ ถ้าทั้งคู่ยังอยู่ใต้เกณฑ์ ตอนยื่น ภ.ง.ด.50 ต้องเลือกใช้อัตรา SME อย่าปล่อยให้นักบัญชีกรอก 20% ทั้งก้อนเพราะความเคยชิน

ข้อสอง ถ้าใกล้ 30 ล้าน ให้วางแผนทั้งปี ไม่ใช่วางแผนเดือนธันวาคม หลายคนพอรู้ตัวว่าใกล้เกินก็พยายามเลื่อนรับรู้รายได้ไปปีหน้า อันนี้ถ้ารายได้เกิดขึ้นแล้วตามเกณฑ์สิทธิ์ (มาตรา 65) แต่ไม่ลง คือการหลีกเลี่ยงภาษี ไม่ใช่การวางแผนภาษี

สิ่งที่ทำได้คือทบทวนรายจ่ายที่ยังไม่ได้เอาเข้าระบบ และดูว่ามีสิทธิประโยชน์หักรายจ่ายได้ 2 เท่าอะไรบ้างที่เราใช้ได้ (มาตรการพวกนี้เปลี่ยนบ่อย เช็กประกาศล่าสุดก่อนใช้)

ข้อสาม อย่าประคองตัวให้เล็กไปตลอด ภาษีที่ประหยัดได้สูงสุดจากอัตรา SME คือ (300,000 × 20%) + (2,700,000 × 5%) = 60,000 + 135,000 = 195,000 บาทต่อปี (ที่กำไร 3 ล้านพอดี) ถ้าธุรกิจโตได้เป็น 50 ล้าน 100 ล้าน กำไรที่เพิ่มขึ้นคุ้มกว่าส่วนลดภาษีก้อนนี้มาก

บางคนคิดจะแตกหลายบริษัทเพื่อให้แต่ละบริษัทเป็น SME อันนี้มีทั้งแบบที่ทำได้และแบบที่เป็นเจตนาเลี่ยงภาษีชัดเจน พลอยเขียนแยกไว้ในบทความ แตกหลายบริษัทเพื่อให้เป็น SME ตลอดได้ไหม

ข้อสี่ อย่าลืม ภ.ง.ด.51 กลางปี ถ้าประมาณการกำไรครึ่งปีต่ำกว่าจริงเกิน 25% โดยไม่มีเหตุอันสมควร จะโดนเงินเพิ่ม 20% ของภาษีที่ชำระขาด (มาตรา 67 ตรี) อัตรา SME ใช้กับ ภ.ง.ด.51 ด้วย ก็คำนวณให้ถูกตั้งแต่กลางปี

อัตรา SME เป็นของขวัญที่รัฐให้บริษัทเล็ก แต่เป็นของขวัญที่ต้องหยิบเอง และคืนไม่ได้ถ้าโตเกินแล้ว

ทุกคนที่ทำธุรกิจคนเดียวหรือทีมเล็กๆ ลองเปิดงบปีล่าสุดดูนะคะ ว่าทุนชำระแล้วกับรายได้อยู่ตรงไหน แล้วค่อยคุยกับนักบัญชีว่าปีนี้ยื่นอัตราไหน

(ถ้าใครยังไม่มีตัวเลขรายได้รายเดือนในมือเลย เริ่มจากจดรายรับรายจ่ายให้ครบก่อน Paypers ของพลอยช่วยตรงนี้ได้ผ่าน LINE ค่ะ)