เปิดหลายบริษัทเพื่อลดภาษีได้ไหม? แยกบริษัทให้ได้สิทธิ SME ผิดกฎหมายไหม

1. ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย “จดอีกบริษัท ยอดขายก็ถูกแบ่งแล้ว”

ลองดูตัวเลขที่ทำให้คนอยากทำก่อน

สมมติร้านขายส่งเครื่องสำอางของเพื่อนพลอย รายได้ 50 ล้าน กำไรสุทธิทางภาษี 5 ล้าน

ถ้าเป็นบริษัทเดียว ไม่ใช่ SME 5,000,000 × 20% = 1,000,000 บาท

ถ้าแตกเป็น 2 บริษัท บริษัทละ 25 ล้าน กำไรบริษัทละ 2.5 ล้าน แต่ละบริษัทเป็น SME (2,500,000 − 300,000) × 15% = 330,000 บาท สองบริษัทรวม 660,000 บาท

ประหยัดได้ 340,000 บาทต่อปี

ดูแล้วน่าทำมากใช่ไหมคะ

แต่ความเข้าใจผิดคือ คนคิดว่า “มีสองบริษัท = มีสองรายได้” โดยอัตโนมัติ

ความจริงคือ สรรพากรไม่ได้นับรายได้ตามชื่อบนหนังสือรับรอง แต่นับตามว่า “ใครขายของให้ลูกค้าจริงๆ”

ถ้าลูกค้าคนเดิม สินค้าชิ้นเดิม ออกจากโกดังเดิม คนขายคนเดิม แค่สลับกันออกบิลคนละชื่อ สรรพากรมีสิทธิ์มองว่าทั้งหมดเป็นรายได้ของกิจการเดียว

บริษัทที่สองต้องเป็น “อีกธุรกิจหนึ่ง” ไม่ใช่ “อีกใบเสร็จหนึ่ง”

2. แบบไหนแยกได้ แบบไหนเป็นเจตนาเลี่ยงภาษี

กฎหมายไม่มีมาตราที่เขียนว่า “ห้ามมีหลายบริษัท” การมีหลายบริษัทเป็นเรื่องปกติของโลกธุรกิจ

สิ่งที่กฎหมายให้อำนาจสรรพากรคือ การประเมินตามข้อเท็จจริง (มาตรา 19–20) และการลงโทษคนที่ใช้ “อุบาย” เพื่อหลีกเลี่ยงภาษี (มาตรา 37)

เพราะฉะนั้นคำถามจริงๆ คือ ถ้าสรรพากรมาดู จะเห็นอะไร

เคส A พ่อแม่แบ่งภูมิภาคให้ลูกแต่ละคน

พลอยเคยเห็นเคสแบบนี้ พ่อแม่ทำธุรกิจขายส่งวัสดุก่อสร้างมานาน พอลูกโตก็ให้ลูกคนโตดูภาคเหนือ ลูกคนเล็กดูภาคอีสาน

ลูกแต่ละคนเปิดบริษัทของตัวเอง ผู้ถือหุ้นคนละชุด กรรมการคนละคน มีโกดังของตัวเอง จ้างพนักงานของตัวเอง ซื้อของจากซัพพลายเออร์เอง

สินค้าขายเหมือนกันเป๊ะ แต่ไม่มีปัญหาเลย

เพราะวัตถุประสงค์ของการแยกคือแบ่งความรับผิดชอบในครอบครัว ไม่ใช่กระจายรายได้ และต่อให้วันหนึ่งบริษัทลูกคนโตโตเกิน 30 ล้าน ก็เสีย 20% ไปตามเรื่อง ไม่มีใครไปแตกต่ออีก

เคส B ร้านเดียว สต๊อกเดียว สองชื่อ

ตรงข้ามกับเคส A คือ ซื้อมาขายไป สินค้าเดียวกัน สต๊อกเก็บโกดังเดียวกัน ที่ตั้งเดียวกัน กรรมการคนเดียวกัน พนักงานชุดเดียวกัน

ต่างกันแค่พอยอดบริษัทแรกใกล้ 30 ล้าน ก็เริ่มออกบิลในนามบริษัทที่สอง

แบบนี้เจตนาแสดงออกมาชัดเจนในตัวมันเอง และมักจะพลาดเองในรายละเอียด เช่น ลูกค้ารายเดียวกันได้ใบกำกับภาษีสองชื่อสลับไปมา สินค้าที่ขายในนามบริษัท B ไม่มีบันทึกซื้อเข้าของบริษัท B หรือบริษัท B ไม่มีค่าเช่า ไม่มีเงินเดือน ไม่มีค่าน้ำค่าไฟเลย

เคส C ธุรกิจคนละประเภทในบ้านเดียวกัน

อยู่ตรงกลางระหว่าง A กับ B

เช่น บริษัทเดิมซื้อมาขายไป กำไร 5–10% แล้วมีส่วนที่เริ่มผลิตสินค้าเอง กำไร 20–30% แยกบริษัทผลิตออกมาต่างหาก

หรือมีรถกระบะ 5 คันส่งของตัวเอง แล้วเริ่มรับส่งของให้คนอื่นด้วย แยกเป็นบริษัทขนส่ง

แบบนี้มีเหตุผลทางธุรกิจชัด เพราะโครงสร้างต้นทุน ความเสี่ยง และบางทีภาระภาษีประเภทอื่นต่างกัน แยกได้ แต่ต้องแยกจริงทั้งระบบ

ตารางเช็กตัวเอง

ถ้าตอบช่องขวาเกินครึ่ง อย่าทำ

3. สรรพากรรู้ได้ยังไง และย้อนหลังได้กี่ปี

หลายคนคิดว่าสรรพากรไม่มีทางรู้ เพราะงบแต่ละบริษัทยื่นแยกกัน

แต่ลองนึกดูว่ามีอะไรที่เชื่อมสองบริษัทเข้าด้วยกันบ้าง

ที่อยู่เดียวกันในหนังสือรับรอง กรรมการคนเดียวกัน ผู้ทำบัญชีคนเดียวกัน ใบกำกับภาษีที่ออกให้ลูกค้ารายเดียวกันสลับชื่อ รายงานภาษีซื้อภาษีขายที่ซัพพลายเออร์รายเดียวกันขายให้ทั้งสองบริษัท และข้อมูลจากแพลตฟอร์มหรือธนาคารที่ส่งให้สรรพากร

ที่สำคัญ ถ้าทั้งสองบริษัทจด VAT ข้อมูลภาษีซื้อขายรายเดือนของทั้งคู่อยู่ในระบบสรรพากรอยู่แล้ว

ศาลดูที่พฤติการณ์ ไม่ใช่ชื่อที่เราเรียก

มีคำพิพากษาฎีกาที่ 13253/2558 กลุ่มบริษัทในเครือเดียวกันจ่ายเงินก้อนใหญ่ให้กันในชื่อ “เงินสนับสนุน” แทนที่จะจ่ายเป็นเงินปันผล เพื่อไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย

ศาลฎีกาไม่ได้ดูชื่อรายการ แต่ดูว่าผลสุดท้ายใครได้ประโยชน์ แล้ววินิจฉัยว่าต้องเสียภาษีเหมือนจ่ายปันผล

หลักเดียวกันนี้ใช้กับการแตกบริษัท ถ้าผลสุดท้ายคือกิจการเดียวได้ประโยชน์จากอัตรา SME สองรอบ โดยไม่มีสาระของการเป็นสองธุรกิจ ชื่อบริษัทบนกระดาษไม่ช่วยอะไร

อีกเรื่องที่คนลืม การซื้อขายระหว่างบริษัทตัวเอง

พอมีสองบริษัท มักจะมีการโอนสินค้า ให้ยืมเงิน หรือใช้พนักงานร่วมกัน ถ้าทำโดยไม่คิดค่าตอบแทน หรือคิดต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร เจ้าพนักงานมีอำนาจประเมินรายได้ตามราคาตลาดได้ (มาตรา 65 ทวิ (4))

ย้อนหลังได้กี่ปี

สรรพากรออกหมายเรียกตรวจสอบได้ภายใน 2 ปีนับจากวันยื่นแบบ และถ้ามีเหตุอันควรสงสัยว่าเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี อธิบดีขยายได้ถึง 5 ปี (มาตรา 19)

4. ถ้าถูกประเมิน หรือเผลอทำไปแล้ว ต้องเจออะไร

สมมติเคส B ข้างบน สรรพากรรวมรายได้สองบริษัทเป็นก้อนเดียว 50 ล้าน

ภาษีที่ควรเสียคือ 1,000,000 เสียไปแล้ว 660,000 ขาดไป 340,000 บาท

ก้อนที่หนึ่ง ภาษีที่ขาด 340,000

ก้อนที่สอง เบี้ยปรับ 1 เท่าของภาษีที่ขาด ถ้าประเมินจากแบบที่ยื่นไว้ (มาตรา 22) หรือ 2 เท่า ถ้าถูกมองว่าไม่ได้ยื่นรายการนั้น (มาตรา 26) = 340,000 ถึง 680,000

ก้อนที่สาม เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน นับจากวันครบกำหนดยื่น (มาตรา 27) ถ้าโดนตรวจเจอหลังผ่านไป 3 ปี = 340,000 × 1.5% × 36 = 183,600

รวมแล้วอาจต้องจ่าย 860,000 ถึง 1,200,000 บาท จากภาษีที่ตอนแรกอยากประหยัด 340,000

และนั่นแค่ปีเดียว ถ้าทำมาหลายปีก็คูณไป

โทษอาญา

ถ้าพฤติการณ์เข้าข่ายใช้ “ความเท็จ การฉ้อโกง หรืออุบาย” เพื่อหลีกเลี่ยงภาษี มีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 7 ปี และปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 200,000 บาท (มาตรา 37) และกรรมการที่รู้เห็นร่วมรับผิดด้วย

พลอยไม่ได้เขียนให้กลัว แต่อยากให้เห็นว่าความเสี่ยงไม่สมกับเงินที่ประหยัดได้เลย

ถ้าทำไปแล้วและเริ่มไม่สบายใจ

ทางเลือกที่ถูกที่สุดคือแก้ก่อนโดนเรียก

ปรึกษานักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีว่าโครงสร้างปัจจุบันมีสาระของการเป็นสองธุรกิจจริงไหม ถ้าไม่มี ให้พิจารณารวมกลับหรือทำให้บริษัทที่สองมีตัวตนจริง (คนละสินค้า คนละทีม คนละสัญญา) และถ้าปีไหนรวมแล้วเกิน 30 ล้าน ก็ยื่นเพิ่มเติมเสียภาษีในอัตราปกติ เพราะการยื่นเองก่อนโดนตรวจเบี้ยปรับต่ำกว่ามาก

5. แล้วควรทำยังไงถ้ากำลังจะทะลุ 30 ล้าน

พลอยมี 3 ข้อ

ข้อหนึ่ง เริ่มจากคำถามว่าธุรกิจเราเป็นกี่ธุรกิจจริงๆ ไม่ใช่กี่บริษัท

ครูภาษีท่านหนึ่งที่พลอยติดตาม พอมีคนถามว่าควรเปิดบริษัทใหม่ไหม ท่านจะขอดูสินค้าก่อน ถ้าส่วนผลิตกับส่วนซื้อมาขายไปมีกำไรและความเสี่ยงต่างกันมาก ค่อยแนะนำให้แยก

แยกตามประเภทธุรกิจ ไม่ใช่แยกตามยอดขาย

ข้อสอง ถ้าแยก ให้แยกให้ครบ

สัญญาเช่าแยก สต๊อกแยก บัญชีธนาคารแยก พนักงานแยก การซื้อขายระหว่างกันคิดราคาตลาดและมีเอกสาร และตั้งบริษัทใหม่ตามแผน ไม่ใช่ตั้งตอนเดือนพฤศจิกายนที่ยอดใกล้ 30 ล้าน

ระบบเอกสารคือตัวตัดสินเกือบทุกเคส บริษัทที่เอกสารแน่นจะอธิบายสรรพากรได้ บริษัทที่เอกสารหลวมจะดูเหมือนตั้งใจซ่อนทั้งที่อาจไม่ได้ตั้งใจ

ข้อสาม ลองคิดว่า “โตไปเลย” แล้วคุ้มไหม

ส่วนต่างภาษีสูงสุดระหว่าง SME กับ non-SME ที่กำไร 3 ล้านคือประมาณ 195,000 บาทต่อปี

ถ้าการประคองตัวให้อยู่ใต้ 30 ล้าน ทำให้เราไม่กล้ารับลูกค้าใหญ่ ไม่กล้าขยายทีม หรือต้องเสียเวลาปั้นโครงสร้างซับซ้อน ค่าเสียโอกาสนั้นมักแพงกว่าสองแสนมาก

ประหยัดภาษีคือใช้สิทธิ์ที่กฎหมายให้ เลี่ยงภาษีคือสร้างภาพให้ดูเหมือนมีสิทธิ์ สองอย่างนี้ต่างกันที่ข้อเท็จจริง ไม่ใช่ที่ชื่อบริษัท

สำหรับทุกคนที่กำลังโตมาถึงจุดนี้ พลอยขอแสดงความยินดีด้วยนะคะ เกิน 30 ล้านแปลว่าธุรกิจไปได้ดีแล้ว ไปคุยกับนักบัญชีด้วยตัวเลขจริง แล้วตัดสินใจจากธุรกิจ ไม่ใช่จากความกลัวภาษี

(และถ้ายังไม่รู้ว่าปีนี้ยอดจะไปถึงไหน เริ่มจากมีตัวเลขรายรับรายจ่ายรายเดือนในมือก่อน Paypers ของพลอยช่วยจดผ่าน LINE ได้ค่ะ)