วางแผนภาษีนิติบุคคล ลดภาษีบริษัทแบบถูกกฎหมาย 4 วิธี

1. ประหยัดภาษี vs เลี่ยงภาษี ต่างกันตรงไหน

ความเข้าใจผิดที่พลอยเจอบ่อยที่สุดคือ คนคิดว่า “ประหยัดภาษี” แปลว่ายื่นรายได้ให้น้อยลง

มีรายได้จริง 5 ล้าน ยื่น 2 ล้าน เพราะ “ที่เหลือลูกค้าโอนเข้าบัญชีส่วนตัว”

หรือกำไรเยอะไป ก็ไปหาบิลค่าใช้จ่ายมาใส่ เอาบัตรประชาชนญาติมาเซ็นรับเงินค่าจ้างที่ไม่เคยจ้าง

นั่นไม่ใช่ประหยัดค่ะ นั่นคือเลี่ยง

กฎหมายแบ่งไว้ชัดมาก

นอกจากโทษอาญา ยังมีเบี้ยปรับสูงสุด 2 เท่า ของภาษีที่ขาด (มาตรา 22, 26) และเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน (มาตรา 27) ซ้อนเข้ามาอีกชั้น

ส่วนมาตรา 37 ตรี ที่เพิ่มเข้ามาปี 2560 เคยกำหนดให้การเลี่ยงภาษีตั้งแต่ 10 ล้านบาทต่อปีภาษี (หรือขอคืนโดยทุจริตตั้งแต่ 2 ล้าน) ที่ทำกันเป็นกระบวนการ เป็นความผิดมูลฐานฟอกเงิน แต่มาตรานี้สิ้นผลบังคับแล้วตามคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 8/2564 (2 มิถุนายน 2564) วันนี้จึงอ้างเป็นโทษไม่ได้ โทษที่ใช้อยู่คือมาตรา 37 และ 37 ทวิ ในตารางข้างบน

จำง่ายๆ ประหยัดภาษี = ยื่นครบ จ่ายน้อยลงเพราะใช้สิทธิ · เลี่ยงภาษี = ยื่นไม่ครบ จ่ายน้อยลงเพราะโกหก

2. ทางที่ 1 เลือกโครงสร้างธุรกิจให้ถูกตั้งแต่แรก

ภาษีก้อนใหญ่ที่สุดมักถูกกำหนดตั้งแต่วันที่เราตัดสินใจว่าจะทำธุรกิจในรูปแบบไหน

ลองดูอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับ SME (ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้าน และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านต่อปี) ที่กรมสรรพากรประกาศไว้

ทีนี้ลองนึกภาพร้านของเพื่อนพลอย ขายของออนไลน์ มีรถกระบะ 5 คันส่งของเอง แล้วว่างๆ ก็รับส่งของให้ร้านข้างๆ ด้วย

รายได้ค่าขนส่งปีละ 2 ล้าน ปนอยู่ในบริษัทขายของที่จด VAT แล้ว

หลายร้านเข้าใจว่าพอบริษัทจด VAT แล้ว ค่าส่งของที่เก็บจากร้านข้างๆ ทุกบาทต้องบวก VAT 7% ไปด้วย

แต่การให้บริการขนส่งในประเทศ กฎหมายยกเว้น VAT ให้ตามประเภทกิจการ ไม่ได้ดูว่าคนให้บริการจด VAT หรือไม่ (มาตรา 81(1)(ณ))

แปลว่าบริษัทเดิมนี่แหละ ออกบิลค่าขนส่งแยกจากบิลขายสินค้า โดยไม่ต้องบวก VAT ลูกค้าจ่ายถูกลง 7% ทันที ไม่ต้องแตกบริษัทใหม่

สิ่งที่ต้องทำเพิ่มคือแยกภาษีซื้อ ค่าน้ำมัน ค่าซ่อมรถ ส่วนที่ใช้กับงานขนส่ง (กิจการที่ยกเว้น VAT) เอามาหักภาษีขายไม่ได้ ต้องเฉลี่ยตามสัดส่วนรายได้ แล้วลงเป็นต้นทุนแทน

นี่คือการประหยัดภาษีที่ถูกกฎหมาย 100% เพราะกฎหมายเขียนยกเว้นให้เอง

แต่ระวัง ถ้าคิดจะแตกบริษัท ต้องมีเหตุผลทางธุรกิจจริง เช่น คนละสินค้า คนละลูกค้า คนละทีม ถ้าแตกเพียงเพื่อให้ทุกบริษัทกำไรไม่ถึง 300,000 บาท สรรพากรมองเป็นการสร้างธุรกรรมเพื่อเลี่ยงภาษีได้

คำถามที่ควรตอบตั้งแต่วันแรก

• จะเป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัท

• จะจด VAT เมื่อไหร่ (บังคับเมื่อรายได้เกิน 1.8 ล้านต่อปี มาตรา 81/1)

• ธุรกิจมีส่วนไหนที่กฎหมายยกเว้น VAT หรือมีอัตราพิเศษไหม

โครงสร้างธุรกิจคือการตัดสินใจครั้งเดียวที่ส่งผลทุกปี คิดให้รอบคอบก่อน จะถูกกว่าแก้ทีหลัง

3. ทางที่ 2 พารายจ่ายที่ “ไม่มีบิล” กลับเข้าระบบ

อันนี้คือทางที่คนพลาดเยอะที่สุด และเสียภาษีเกินจริงโดยไม่รู้ตัว

ซื้อของที่สำเพ็งไม่มีบิล จ้างวินมอเตอร์ไซค์ส่งของ 50 บาท ซื้อของออนไลน์ราคาดีแต่ร้านไม่ออกใบเสร็จ

รายจ่ายพวกนี้จ่ายจริง เพื่อกิจการจริง แต่พอไม่มีบิล หลายคนก็ “ปล่อยไป” ไม่ลงบัญชี

ผลคือกำไรในบัญชีบวมเกินจริง แล้วเสียภาษีจากกำไรที่ไม่มีอยู่จริง

พลอยลองคิดเลขจากตัวอย่างที่ครูบัญชีท่านหนึ่งเล่า ร้านหนึ่งมีรายจ่ายจุกจิกที่ไม่เคยเข้าระบบเลยปีละ 200,000 บาท

ถ้าพาเข้าระบบได้ กำไรลด 200,000 ภาษีที่ประหยัดได้ในอัตรา SME 15% คือ 30,000 บาท (ถ้าเป็นอัตราทั่วไป 20% ก็ 40,000 บาท)

ปีเดียวนะคะ

กฎจริง รายจ่ายจะลงได้ต้องไม่เป็น “รายจ่ายต้องห้าม” ตามมาตรา 65 ตรี ข้อที่เกี่ยวกับบิลโดยตรงคือ

• (18) รายจ่ายซึ่งผู้จ่ายพิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับ

• (9) รายจ่ายซึ่งกำหนดขึ้นเองโดยไม่มีการจ่ายจริง

• (13) รายจ่ายซึ่งมิใช่เพื่อหากำไรหรือเพื่อกิจการโดยเฉพาะ

สังเกตนะคะ กฎหมายไม่ได้บอกว่า “ต้องมีใบกำกับภาษี” แต่บอกว่า “ต้องพิสูจน์ได้ว่าใครรับเงิน” และ “จ่ายจริงเพื่อกิจการ”

ดังนั้นรายจ่ายไม่มีบิลก็เข้าระบบได้ ถ้าเราทำ 3 อย่างนี้

1. จ่ายผ่านธนาคาร ให้มากที่สุด เพราะสลิปโอนคือหลักฐานว่าใครรับเงิน

2. รายจ่ายเล็กๆ ที่เป็นเงินสด ตั้งกฎ เงินสดย่อย ไว้ เช่น ไม่เกิน 5,000 บาทจ่ายจากเงินสดย่อย เกินกว่านั้นโอนเท่านั้น

3. ใช้เอกสารแทนบิลตามแนวทางกรมสรรพากร เช่น ใบสำคัญรับเงินที่ผู้รับเซ็น พร้อมสำเนาบัตรประชาชน หรือใบรับรองแทนใบเสร็จรับเงินสำหรับรายการเล็กๆ ที่ผู้รับออกบิลให้ไม่ได้ โดยมีคนตรวจและคนอนุมัติ

ถ้ายังไม่มีระบบเงินสดย่อย ครูบัญชีท่านนั้นบอกว่า “ถือว่ายังคุยกันไม่ได้” พลอยเห็นด้วยค่ะ

รายจ่ายไม่มีบิลไม่ใช่ปัญหา รายจ่ายที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าจ่ายให้ใครต่างหากที่เป็นปัญหา

4. ทางที่ 3 ใช้สิทธิหักรายจ่าย 2 เท่าให้ครบ

นี่คือของขวัญที่รัฐให้แต่คนไม่ค่อยหยิบ

“หัก 2 เท่า” แปลว่าจ่ายจริง 1 บาท แต่เอาไปหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ 2 บาท

สมมติบริษัทส่งพนักงานไปอบรม 50,000 บาท ปกติหักรายจ่ายได้ 50,000

แต่ค่าฝึกอบรมพนักงานในสถานฝึกอบรมที่กระทรวงการคลังประกาศ ได้รับยกเว้นภาษีเพิ่มอีก 100% ของที่จ่ายจริง (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 437 พ.ศ. 2548) เท่ากับหักได้ 100,000 บาท

ภาษีที่ประหยัดเพิ่มในอัตรา 15% คือ 50,000 × 15% = 7,500 บาท จากการอบรมที่เราจะทำอยู่แล้ว

สิทธิที่ใช้ได้ตอนนี้ (ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569)

ข้อควรระวังคือมาตรการพวกนี้ “หมดอายุ” และ “ต่ออายุ” บ่อย ต้นปี 2569 มีช่วงที่ระบบคำนวณบริจาคการศึกษาเหลือ 1 เท่าไปพักหนึ่ง เพราะยุบสภาแล้วพระราชกฤษฎีกาออกไม่ทัน

ก่อนใช้สิทธิทุกครั้ง ให้นักบัญชีเช็กว่ากฎยังมีผลในรอบบัญชีนั้นไหม

สิทธิหัก 2 เท่า เป็นการประหยัดภาษีที่ปลอดภัยที่สุด เพราะรัฐตั้งใจให้ใช้

5. ทางที่ 4 วางแผนว่าเจ้าของจะรับเงินจากบริษัทยังไง

ทางสุดท้ายคือเรื่องที่เจ้าของกิจการขนาดเล็กมักไม่คิด ความสัมพันธ์ระหว่าง “เรา” กับ “บริษัทของเรา”

เราใช้บ้านตัวเองเป็นออฟฟิศ ใช้รถตัวเองวิ่งงาน ใช้เวลาทั้งชีวิตทำงานให้บริษัท แต่ไม่เคยเขียนไว้ว่าบริษัทต้องจ่ายอะไรให้เราบ้าง

พอไม่มีสัญญา ค่าซ่อมรถ ค่าน้ำค่าไฟบ้าน ก็ลงเป็นรายจ่ายบริษัทไม่ได้ เพราะเป็นทรัพย์สินส่วนตัว

แต่ถ้ามีสัญญาเช่ารถจากเจ้าของ ค่าซ่อมบำรุงที่บริษัทจ่ายก็เป็นรายจ่ายเพื่อกิจการได้ (บริษัทต้องหัก ณ ที่จ่ายค่าเช่า 5% และเจ้าของมีเงินได้ตามมาตรา 40(5))

ทีนี้ข้อที่ต้องคิดคู่กันคือ สิ่งที่เป็นรายจ่ายของบริษัท จะกลายเป็นรายได้ของเจ้าของ ซึ่งต้องเสียภาษีบุคคลธรรมดา

เจ้าของรับเงินจากบริษัทได้ 4 ช่องทางหลัก เงินเดือน (มาตรา 40(1)) ค่าที่ปรึกษา ค่าเช่า (มาตรา 40(5)) และเงินปันผล (หัก ณ ที่จ่าย 10%)

ลองดูตัวอย่างคร่าวๆ บริษัท SME มีกำไรก่อนจ่ายเจ้าของ 1,000,000 บาท เจ้าของไม่มีรายได้อื่น

แบบ A ไม่รับเงินเดือน ปล่อยเป็นกำไรแล้วปันผล

• ภาษีบริษัท 300,000 แรก 0% + 700,000 × 15% = 105,000

• ปันผล 895,000 หัก ณ ที่จ่าย 10% = 89,500

• รวมประมาณ 194,500 บาท

แบบ B รับเป็นเงินเดือนทั้งก้อน 1,000,000

• ภาษีบริษัท กำไร 0 = 0

• ภาษีบุคคลธรรมดา 1,000,000 − ค่าใช้จ่าย 100,000 − ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 = เงินได้สุทธิ 840,000 → ภาษีอัตราก้าวหน้าประมาณ 83,000 บาท

ต่างกันราว 110,000 บาทต่อปี จากการตัดสินใจเรื่องเดียว

ตัวเลขนี้เป็นการประมาณเพื่อให้เห็นภาพ ยังไม่รวมประกันสังคม ลดหย่อนอื่น และสิทธิเครดิตภาษีเงินปันผล (มาตรา 47 ทวิ) ที่อาจทำให้แบบ A ถูกลง ให้นักบัญชีคำนวณกรณีของตัวเองจริงๆ

สิ่งที่พลอยอยากให้เห็นไม่ใช่ว่าแบบไหนดีกว่า แต่คือ “ต้องคำนวณเปรียบเทียบ” ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นไปตามยถากรรม

และทุกช่องทางต้องทำจริง มีสัญญาจริง จ่ายจริง หัก ณ ที่จ่ายจริง ไม่ใช่แค่เขียนในกระดาษ

เงินที่ออกจากบริษัทไปหาเจ้าของ ทุกบาทมีชื่อเรียก และทุกชื่อเสียภาษีไม่เท่ากัน

แล้วจะเริ่มยังไงดี

ถ้าให้พลอยสรุป 3 ขั้นสำหรับคนที่อยากประหยัดภาษีแบบนอนหลับสบาย

ขั้นที่ 1 ยอมรับความจริงก่อน ยื่นรายได้ 100% แล้วยอมรับว่ากำไรที่เห็นในบัญชี มีส่วนที่บวมเพราะรายจ่ายยังเข้าไม่ครบ อย่าแก้ด้วยการหาบิลปลอม แก้ด้วยการวางระบบเอกสาร

ขั้นที่ 2 เติมความรู้ให้ถึงระดับคุยกับนักบัญชีรู้เรื่อง ไม่ต้องเก่งเท่าเขา แต่ต้องรู้พอจะสั่งได้ว่าอยากได้โครงสร้างแบบไหน

ขั้นที่ 3 ทบทวนทุกปี เพราะทั้งธุรกิจเราและกฎหมายเปลี่ยน มาตรการชั่วคราวหมดอายุ ธุรกิจโตข้ามเกณฑ์ SME ก็ต้องคิดใหม่

สำหรับคนที่ยังไม่มีระบบบันทึกรายรับรายจ่ายเลย พลอยแนะนำให้เริ่มจากจดทุกรายการให้ครบก่อน เครื่องมือง่ายๆ อย่าง Paypers ที่จดผ่าน LINE ก็ช่วยให้รายจ่ายจุกจิกไม่หลุดหายได้