บริษัทขาดทุน เสียภาษีไหม? รายการบวกกลับทางภาษีมีอะไรบ้าง

1. ความเข้าใจผิด “มีบิลถูกต้อง = หักภาษีได้แน่นอน”

เจ้าของบริษัทส่วนใหญ่คิดแบบนี้ค่ะ

จ่ายจริง บิลชื่อบริษัท มีใบกำกับภาษี นักบัญชีลงบัญชีให้ จบ

ถูกครึ่งเดียวค่ะ

การ “ลงบัญชี” ทำตามมาตรฐานการบัญชี ซึ่งสภาวิชาชีพบัญชีดูแล หลักคือเกิดขึ้นจริง มีหลักฐาน ก็บันทึกได้ รถ 2.5 ล้านก็คิดค่าเสื่อมจาก 2.5 ล้านเต็มๆ

แต่การ “คำนวณภาษี” ทำตามประมวลรัษฎากร ซึ่งกรมสรรพากรดูแล และสรรพากรมีรายการที่บอกว่า “ถึงจะจ่ายจริง ก็ไม่ให้หัก” หรือ “ให้หักแค่บางส่วน” เรียกว่า รายจ่ายต้องห้าม (มาตรา 65 ตรี)

สองหน่วยงาน สองกติกา เลยได้สองตัวเลข

งบการเงินบอกว่าธุรกิจเราเป็นยังไง ภ.ง.ด.50 บอกว่าเราต้องจ่ายสรรพากรเท่าไหร่ สองใบนี้ไม่เท่ากันเป็นเรื่องปกติ

และที่ต้องย้ำคือ ห้ามทำงบสองชุดเพื่อแก้ปัญหานี้นะคะ ชุดหนึ่งส่งสรรพากร อีกชุดดูเอง อันนี้ผิดทั้ง พ.ร.บ.การบัญชี และเข้าข่ายหลีกเลี่ยงภาษี (มาตรา 37) ที่ถูกคือทำงบชุดเดียวตามหลักบัญชี แล้ว “ปรับปรุง” ตอนคำนวณภาษีในกระดาษทำการ

2. รายการบวกกลับคิดยังไง? คิดเลขให้ดูจากเคสเพื่อนพลอย

สมมติบริษัทเพื่อนพลอย ทุนจดทะเบียน 1 ล้าน รายได้ปีนี้ 5,000,000 บาท รายจ่ายในงบ 5,200,000 บาท

กำไรทางบัญชี = −200,000 (ขาดทุน)

ทีนี้มาดูทีละรายการว่าสรรพากรให้หักเท่าไหร่

รายการที่ 1 ค่าเสื่อมรถตู้ VIP 2.5 ล้าน

ทางบัญชีคิดค่าเสื่อม 20% ต่อปี = 500,000 บาท

ทางภาษี รถยนต์นั่งหรือรถโดยสารที่นั่งไม่เกิน 10 คน ให้หักค่าเสื่อมจากต้นทุนเฉพาะส่วนที่ ไม่เกิน 1,000,000 บาท (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 145 มาตรา 5, มาตรา 65 ตรี (20)) คิดได้แค่ 1,000,000 × 20% = 200,000

บวกกลับ 300,000

ส่วนเกินนี้ไม่ได้ยกไปหักปีหน้านะคะ มันหายไปเลย ตลอดอายุรถ 5 ปี บริษัทหักค่าเสื่อมทางภาษีได้รวม 1 ล้าน ไม่ใช่ 2.5 ล้าน

รายการที่ 2 ค่ารับรองลูกค้า 80,000

ทางภาษีให้หักค่ารับรองได้ไม่เกิน 0.3% ของรายได้ (หรือของทุนชำระแล้ว แล้วแต่อย่างไหนสูงกว่า) และรวมทั้งปีไม่เกิน 10 ล้าน (มาตรา 65 ตรี (4), กฎกระทรวง ฉบับที่ 143 แก้ไขโดยฉบับที่ 222)

0.3% × 5,000,000 = 15,000 บาท เท่านั้น

บวกกลับ 65,000

ของขวัญหรือของที่ให้ลูกค้าตอนรับรอง ก็มีเพดานอีกชั้นที่ 2,000 บาทต่อคนต่อครั้ง

รายการที่ 3 รายจ่ายที่ไม่มีบิล 400,000

จ้างคนขับ จ่ายค่าแรงรายวัน ซื้อของจากตลาด โอนไปแล้วไม่มีหลักฐานว่าใครรับ

ทางบัญชีลงได้ถ้าจ่ายจริง แต่ทางภาษีถือเป็นรายจ่ายที่ พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับ (มาตรา 65 ตรี (18))

บวกกลับ 400,000

รายการที่ 4 ค่าปรับ เงินเพิ่ม ยื่นภาษีล่าช้า 10,000

เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และค่าปรับทางอาญาทุกชนิด หักไม่ได้ (มาตรา 65 ตรี (6))

บวกกลับ 10,000

รวมกันเป็นตารางเดียว

กำไรทางภาษี = −200,000 + 775,000 = 575,000 บาท

บริษัทนี้เข้าเกณฑ์ SME (ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้าน รายได้ไม่เกิน 30 ล้าน) อัตราภาษีคือ กำไร 300,000 แรกยกเว้น ส่วนที่เกิน 300,000 ถึง 3 ล้าน เสีย 15% เกิน 3 ล้านเสีย 20% (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 530 แก้ไขโดยฉบับที่ 564 และ 583)

ภาษี = (575,000 − 300,000) × 15% = 41,250 บาท

ขาดทุน 2 แสนในงบ แต่จ่ายภาษี 4 หมื่นกว่า ตรงตามที่เพื่อนพลอยโดนเป๊ะ

รายจ่ายทุกบาทที่เราจ่าย สรรพากรไม่ได้นับทุกบาท ส่วนต่างนั้นคือรายการบวกกลับ และมันทำให้ “ขาดทุน” กลายเป็น “กำไร” ได้

3. สรรพากรรู้ได้ยังไง และมองย้อนหลังได้กี่ปี

หลายคนคิดว่าถ้านักบัญชีไม่บวกกลับ สรรพากรก็ไม่รู้

รู้ค่ะ เพราะ ภ.ง.ด.50 มีช่องให้กรอกรายการปรับปรุงกำไรสุทธิอยู่แล้ว และงบการเงินที่ส่งกระทรวงพาณิชย์ก็เป็นงบชุดเดียวกับที่สรรพากรเห็น

รถ 2.5 ล้านอยู่ในทะเบียนทรัพย์สิน ค่ารับรองมีบรรทัดของมันในงบ รายจ่ายที่ไม่มีผู้รับ พอสรรพากรขอดูเอกสารประกอบก็เจอทันที

ภาษีเงินได้นิติบุคคลมีอายุความประเมินทั่วไป 2 ปีนับจากวันยื่นแบบ ขยายได้ถึง 5 ปีถ้ามีเหตุสงสัย และถ้าไม่ได้ยื่นแบบเลยสรรพากรย้อนได้ถึง 10 ปี (โดยประมาณ อ้างอิงมาตรา 19 และหลักอายุความทั่วไป ควรเช็กกับนักบัญชี)

ถ้าถูกประเมินภายหลัง นอกจากภาษีที่ขาด ยังมีเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน (มาตรา 27) และเบี้ยปรับอีก 1–2 เท่าแล้วแต่กรณี

บวกกลับเองตอนยื่น เสียแค่ภาษี ปล่อยให้สรรพากรบวกกลับให้ เสียภาษีบวกเงินเพิ่มบวกเบี้ยปรับ

4. ถ้าปีที่ผ่านมายื่นไปแล้วโดยไม่ได้บวกกลับ ทำยังไง

ยื่นเพิ่มเติมได้ค่ะ ภ.ง.ด.50 ยื่นปรับปรุงได้ก่อนที่สรรพากรจะเรียกตรวจ

สิ่งที่ต้องทำคือ

1. เอางบปีนั้นมาไล่ดูทีละบรรทัดกับนักบัญชี ว่ารายการไหนเข้าข่ายมาตรา 65 ตรี

2. ทำกระดาษทำการปรับปรุงกำไรสุทธิใหม่

3. ยื่นแบบเพิ่มเติม จ่ายภาษีส่วนที่ขาดพร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนนับจากวันครบกำหนดยื่น

เงินเพิ่มหลีกไม่ได้ แต่ถ้ายื่นเองก่อนถูกเรียก โอกาสโดนเบี้ยปรับเต็มจะน้อยกว่ามาก

อีกเรื่องที่คนมักพลาดคือเรื่องผลขาดทุนยกมา

ถ้าปีก่อนขาดทุน “ทางภาษี” (หลังบวกกลับแล้วยังติดลบ) ยกมาหักกำไรปีถัดไปได้ไม่เกิน 5 ปี (มาตรา 65 ตรี (12))

แต่ถ้าปีก่อนขาดทุนแค่ “ทางบัญชี” และบวกกลับแล้วเป็นกำไร ก็ไม่มีขาดทุนให้ยกมา เพื่อนพลอยปีนี้จึงไม่มีอะไรยกไปหักปีหน้าเลย ทั้งที่งบบอกว่าขาดทุน

5. วางระบบให้ถูกตั้งแต่ต้นปี แล้วรายการบวกกลับจะเล็กลงเอง

พลอยไม่ได้บอกว่าอย่าซื้อรถ อย่าเลี้ยงลูกค้า หรือต้องจ่ายให้ได้แค่เท่าที่สรรพากรยอมให้หัก

นั่นเป็นวิธีคิดกลับด้านค่ะ ธุรกิจต้องใช้อะไรก็ใช้ แค่ต้องรู้ล่วงหน้าว่ารายการไหนจะโดนบวกกลับ จะได้ไม่ตกใจตอนปลายปี

เรื่องที่ทำได้ทันที

หนึ่ง รายจ่ายที่ผู้ขายออกบิลไม่ได้ ใช้ “ใบสำคัญรับเงิน” แทน ให้ผู้รับเงินเซ็นชื่อ ระบุวันที่ รายการ จำนวนเงิน แนบสำเนาบัตรประชาชนผู้รับ (ตามแนวคำชี้แจงกรมสรรพากรเรื่องเอกสารประกอบการลงบัญชี) แค่นี้จาก “พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครรับ” ก็กลายเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ อย่าไปนั่งหาบิลอื่นมาแทน เพราะนั่นคือการใช้เอกสารเท็จ

สอง รถประจำตำแหน่งราคาเกิน 1 ล้าน รู้ไว้ก่อนซื้อ ว่าส่วนเกินหักค่าเสื่อมไม่ได้ ถ้าจำเป็นต้องซื้อก็ซื้อ แต่เอาตัวเลขนี้ใส่ในแผนภาษีตั้งแต่วันตัดสินใจ

สาม ค่ารับรองมีเพดาน 0.3% ของรายได้ รายได้ 5 ล้าน เลี้ยงลูกค้าได้ 15,000 ต่อปี เกินกว่านั้นต้องรู้ว่าจะโดนบวกกลับ

สี่ แยกกระเป๋าบริษัทกับกระเป๋าส่วนตัวให้ขาด ถอนเงินบริษัทไปจ่ายของส่วนตัว นอกจากบิลใช้ไม่ได้ (มาตรา 65 ตรี (3)) เงินก้อนนั้นยังกลายเป็นลูกหนี้กรรมการ ซึ่งสรรพากรมองว่าบริษัทควรคิดดอกเบี้ยด้วย

ห้า จดทุกรายจ่ายตั้งแต่วันที่จ่าย ไม่ใช่มาคีย์ Excel ปลายปี เพราะรายจ่ายที่ไม่มีบิลส่วนใหญ่ ไม่ได้ไม่มีบิลจริง แค่หาไม่เจอตอนปิดงบ

ถ้าอยากให้ทุกรายจ่ายมีหลักฐานติดอยู่กับรายการตั้งแต่วันจ่าย พลอยทำ Paypers ไว้ให้ถ่ายบิลส่งใน LINE แล้วมันเก็บให้เลยค่ะ

รายการบวกกลับไม่ใช่เรื่องผิด แค่ต้องเห็นมันก่อนสรรพากรเห็น