ลูกหนี้กรรมการคืออะไร ทำไมต้องคิดดอกเบี้ย และล้างยังไง

พลอยเคยเห็นงบของบริษัทเล็กๆ แห่งหนึ่ง

รายได้ปีละ 4 ล้าน กำไรไม่มาก แต่มีบรรทัดหนึ่งที่ใหญ่กว่ากำไรทั้งปี

เงินให้กู้ยืมกรรมการ 1,800,000 บาท

เจ้าของงงมาก “เราไม่เคยกู้เงินบริษัทเลยนะ”

พอไล่ดูทีละรายการ ก็เจอว่ามาจากสามทาง

ถอนเงินสดจากลิ้นชักไปใช้ โอนจากบัญชีบริษัทไปจ่ายค่าบ้าน และจ่ายค่าของให้บริษัทจริงแต่ไม่มีบิล

ทั้งหมดถูกโยนลงบรรทัดเดียวกัน แล้วพอกขึ้นทุกปี

1. ความเข้าใจผิด “บริษัทของเรา เงินก็ของเรา”

เจ้าของบริษัทเล็กส่วนใหญ่คิดแบบนี้ค่ะ

เราลงทุนเอง ทำงานเอง กำไรก็ของเรา จะถอนไปใช้ตอนไหนก็ได้

ผิดค่ะ

พอจดเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด กิจการกลายเป็น “นิติบุคคล” อีกคนหนึ่ง มีเงิน มีหนี้ มีภาษีของตัวเอง

เงินในบัญชีบริษัทจึงเป็นของบริษัท ไม่ใช่ของกรรมการ

เจ้าของจะเอาเงินออกได้ถูกทางแค่ไม่กี่แบบ คือ เงินเดือน หรือ ค่าตอบแทนกรรมการ เงินปันผล หรือเบิกคืนเงินที่ตัวเองสำรองจ่ายแทนบริษัทโดยมีบิล

นอกนั้น นักบัญชีไม่มีที่ลง เลยลงเป็น “บริษัทให้กรรมการยืม”

ถอนเงินบริษัทไปใช้โดยไม่มีเหตุผลทางบัญชี = กู้เงินบริษัท ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่

อย่าสับสนสองบัญชีนี้นะคะ

เงินให้กู้ยืมกรรมการ (ลูกหนี้กรรมการ) = กรรมการดึงเงินออกจากบริษัท บริษัทเป็นเจ้าหนี้
เงินกู้ยืมกรรมการ (เจ้าหนี้กรรมการ) = กรรมการควักเงินตัวเองจ่ายแทนบริษัทโดยมีบิลชื่อบริษัท บริษัทเป็นลูกหนี้

บทความนี้พูดถึงแบบแรกค่ะ แบบที่สองอ่านต่อได้ที่ รูดบัตรส่วนตัวจ่ายแทนบริษัท เบิกคืนยังไงให้ถูก

2. ใช้กับใครบ้าง และดอกเบี้ยคิดยังไง

รูปแบบธุรกิจ	เรื่องนี้เกี่ยวไหม	ความเสี่ยง
บุคคลธรรมดา หรือ ร้านค้าที่ไม่ได้จดบริษัท	ไม่เกี่ยว	เงินกิจการกับเงินเจ้าของเป็นก้อนเดียวกันทางกฎหมาย
บริษัท หรือ หจก. ใช้เงินตัวเองให้กรรมการยืม	เกี่ยว	ดอกเบี้ยไม่ต่ำกว่าอัตราเงินฝากประจำ
บริษัท หรือ หจก. ที่กู้แบงก์หรือมี OD อยู่ แล้วกรรมการดึงเงินออก	เกี่ยวมาก	ดอกเบี้ยไม่ต่ำกว่าอัตราที่บริษัทกู้มา
ร้านอาหาร ขายปลีก ธุรกิจรับเงินสดเยอะ (ที่เป็นบริษัท)	เสี่ยงสุด	เจ้าของหยิบเงินลิ้นชักบ่อย ยอดพอกเร็ว
ขายออนไลน์ บริการ รับเหมา (ที่เป็นบริษัท)	เกี่ยว	มักมาจากจ่ายค่าของแต่ไม่มีบิล

อัตราดอกเบี้ยที่สรรพากรใช้ ตามข้อหารือ กค 0702/560 (21 ม.ค. 2558)

บริษัทใช้ เงินของตัวเอง ให้กู้ คิดตามอัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำของธนาคารพาณิชย์ในวันที่ให้กู้
บริษัท กู้เงินมา หรือแยกที่มาของเงินไม่ได้ คิดไม่ต่ำกว่าอัตราดอกเบี้ยที่บริษัทกู้มา

คิดเลขให้ดู สมมติกรรมการดึงเงินออกค้างไว้ 1,000,000 บาท ทั้งปี ไม่คิดดอกเบี้ย

กรณี	อัตรา (สมมติ)	ดอกเบี้ยที่ถูกประเมินเป็นรายได้	ภาษีนิติบุคคล SME 15%
ใช้เงินบริษัทเอง	1.5%	15,000	2,250
บริษัทมี OD กับแบงก์	7%	70,000	10,500

อัตรา 15% ใช้กับกำไรส่วนที่เกิน 300,000 ของบริษัท SME ถ้ากำไรยังไม่ถึง 300,000 ภาษีส่วนนี้อาจเป็น 0 แต่ยังต้องบวกเป็นรายได้

ยังไม่จบค่ะ ดอกเบี้ยจากการให้กู้ยืมอาจต้องเสีย ภาษีธุรกิจเฉพาะ ด้วย เพราะเข้าลักษณะประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ (มาตรา 91/2 (5)) อัตรา 3% บวกภาษีท้องถิ่นรวมราว 3.3% ของดอกเบี้ย (โดยประมาณ เช็กกับนักบัญชี)

มีคำพิพากษาฎีกาที่ 5568/2548 ที่บริษัทมี OD ราว 18 ล้าน แต่ให้กรรมการและพนักงานยืม 7.5–8 ล้านโดยไม่คิดดอกเบี้ย ศาลเห็นว่าสรรพากรประเมินดอกเบี้ย 16.5–17.5% ตามอัตรา OD ได้ และบริษัทต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ

ทางบัญชีไม่บังคับให้คิดดอกเบี้ย แต่ทางภาษี สรรพากรคิดให้เองได้

3. สรรพากรเห็นได้ยังไง

ง่ายมากค่ะ

ยอด “เงินให้กู้ยืมแก่กรรมการ” เป็นบรรทัดหนึ่งในงบแสดงฐานะการเงินที่ส่งกระทรวงพาณิชย์ทุกปี และงบชุดเดียวกันแนบไปกับ ภ.ง.ด.50

ยอดยิ่งพอก ยิ่งเห็นชัด

ยิ่งถ้าในงบเดียวกันมีเงินกู้ธนาคารหรือ OD ด้วย ก็เข้าเคสฎีกาข้างบนพอดี

ช่วงที่มักโดนถามคือ ตอนขอคืนภาษี ตอนถูกเรียกตรวจ และตอนเลิกกิจการ เพราะวันนั้นยอดนี้ต้องเคลียร์ให้เป็นศูนย์

4. ยอดพอกไปแล้ว จะล้างยังไง

มีทางหลักๆ 4 ทาง แต่ละทางมีต้นทุนภาษีต่างกัน

ทางที่ 1 คืนเงินให้บริษัท ตรงที่สุด แต่ต้องมีเงินส่วนตัวคืน

ทางที่ 2 หาเอกสารรายจ่ายที่จ่ายจริงแทนบริษัท ถ้าเงินบางก้อนเอาไปจ่ายค่าของบริษัทจริง ให้ทำหลักฐานตามจริง เช่น ใบสำคัญรับเงินที่ผู้รับเซ็น แล้วลงเป็นรายจ่ายบริษัท ยอดลูกหนี้ก็ลดลง (ห้ามหาบิลปลอมมาใส่เด็ดขาด)

ทางที่ 3 จ่ายปันผลแล้วหักกลบหนี้ บริษัทต้องมีกำไรสะสมพอ ปันผลต้องจ่ายตามสัดส่วนหุ้นให้ผู้ถือหุ้นทุกคน และหัก ณ ที่จ่าย 10%

ทางที่ 4 บริษัทยกหนี้ให้ ทำได้ แต่บริษัทหักเป็นรายจ่ายไม่ได้ (เข้าข่ายรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี) ต้องบวกกลับ และฝั่งกรรมการต้องนำไปรวมเป็นเงินได้ของตัวเอง ประเภทเงินได้ขึ้นกับข้อเท็จจริง เสียภาษีสองชั้น (ควรคุยกับนักบัญชีก่อนเลือกทางนี้)

ระหว่างที่ยังมียอดค้าง ให้ทำ สัญญากู้ยืม กำหนดอัตราดอกเบี้ยให้ชัด แล้วให้นักบัญชีปรับใน ภ.ง.ด.50 และยื่น ภ.ธ.40 ตามจริง จะดีกว่าปล่อยให้สรรพากรมาประเมินเอง

ล้างลูกหนี้กรรมการทุกทางมีต้นทุน ถูกที่สุดคือไม่ให้มันเกิดตั้งแต่แรก

5. ไม่ให้ยอดนี้เกิดตั้งแต่แรก ทำยังไง

ยอดลูกหนี้กรรมการส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการตั้งใจยืม แต่มาจาก เงินออกไปแล้วไม่มีใครบอกว่าค่าอะไร

หนึ่ง จ่ายเงินเดือนตัวเองให้ชัด อยากใช้เงินส่วนตัวทุกเดือน ตั้งเป็นเงินเดือนกรรมการ หัก ณ ที่จ่ายตามจริง แทนการถอนเรื่อยๆ (อ่านต่อ จ่ายเงินตัวเองจากบริษัทยังไงให้ถูก)

สอง ธุรกิจเงินสด ฝากเงินเข้าบัญชีบริษัททุกวัน อย่าหยิบจากลิ้นชักไปใช้

สาม ทุกบาทที่ออกจากบริษัท ต้องมีหลักฐานติดตั้งแต่วันจ่าย

ข้อสามนี้แหละที่พลอยทำ Paypers ขึ้นมา

จ่ายค่าของให้บริษัทแล้ว ถ่ายบิลส่งเข้า LINE ทันที AI อ่านผู้ขาย ยอด VAT ให้ และระบบใส่ชื่อคนส่งเป็น ผู้ขออนุญาตเบิกจ่าย ให้เลย ปลายเดือนนักบัญชีรู้ทันทีว่าเงินก้อนนี้ใครจ่าย จ่ายค่าอะไร ไม่ต้องโยนเข้าลูกหนี้กรรมการ

ถ้าร้านไม่มีบิล รายการที่ไม่ใช่ใบกำกับภาษีเต็มรูประบบสร้าง ใบรับรองแทนใบเสร็จ ให้เอง

Paypers ไม่ได้ทำบัญชีลูกหนี้กรรมการหรือคิดดอกเบี้ยให้นะคะ หน้าที่ของมันคือทำให้ทุกรายจ่ายมีหลักฐานและมีชื่อคนจ่าย ส่วนการปรับปรุงภาษียังเป็นงานของนักบัญชี

คำถามที่พบบ่อย