เพื่อนพลอยขายเสื้อผ้าออนไลน์ ตั้งกฎกับตัวเองไว้ตั้งแต่วันแรก
“ทุกตัวต้องบวกกำไร 20% จากทุน ไม่งั้นไม่ขาย”
สิ้นปีนักบัญชีส่งงบมา อัตรากำไรขั้นต้นเขียนว่า 16.7%
เพื่อนโทรมาถามพลอยว่า นักบัญชีคิดผิดหรือมีเงินหายไปไหน
ไม่มีอะไรหายเลยค่ะ เงิน 50 บาทต่อตัวยังอยู่ครบ แค่สองคนใช้ “ตัวหาร” คนละตัว
อีกเคสคือร้านยำ ยำวุ้นเส้นต้นทุน 53.14 บาท ขาย 60 บาท กำไรเหลือ 6.86 บาท ยังไม่ได้หักค่าแอปเดลิเวอรี่ด้วยซ้ำ
ปล. บทความนี้เป็นเรื่องคณิตศาสตร์การตั้งราคา ใช้ได้ทุกธุรกิจ แต่วิธีนับ “ต้นทุน” ต่างกันตามประเภทธุรกิจและการจด VAT อ่านตารางในข้อ 1 ก่อนนะคะ
1. ความเข้าใจผิด “บวก 20% = กำไร 20%”
คำว่า “กำไร 20%” มีสองความหมายที่คนใช้ปนกัน
Markup (บวกจากทุน) = กำไร ÷ ต้นทุน
Margin (กำไรจากยอดขาย) = กำไร ÷ ราคาขาย
งบกำไรขาดทุนใช้แบบที่สองเสมอ เพราะทุกบรรทัดในงบเทียบกับยอดขาย
เสื้อทุน 250 ขาย 300 กำไร 50
- markup = 50 ÷ 250 = 20%
- margin = 50 ÷ 300 = 16.7%
ตัวเลขเดียวกัน แค่หารคนละฐาน
margin ต่ำกว่า markup เสมอ ถ้าเอา markup ไปเทียบกับเป้ากำไรในงบ จะคิดว่าตัวเองได้มากกว่าความจริง
ใช้กับใครบ้าง
| ธุรกิจ | “ต้นทุน” ที่ต้องใช้คิด | ระวังอะไร |
|---|---|---|
| จด VAT แล้ว (บุคคลหรือบริษัท) | ต้นทุนก่อน VAT ถ้ามีใบกำกับเต็มรูปที่เคลมได้ | คิดกำไรจากราคาก่อน VAT แล้วค่อย × 1.07 |
| ยังไม่จด VAT | ต้นทุนรวม VAT ที่จ่ายไป เพราะเคลมคืนไม่ได้ | ราคาขายทั้งก้อนเป็นรายได้ |
| ขายสินค้า หรือ ขายออนไลน์ | ราคาซื้อ + ค่าขนส่งเข้า | ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มกินกำไรอีกชั้น |
| ร้านอาหาร หรือ ผลิต | วัตถุดิบ + ค่าแรง + ค่าแก๊ส ค่าไฟในการผลิต | นับแค่วัตถุดิบ margin จะสวยเกินจริง |
| บริการ หรือ ฟรีแลนซ์ | ค่าแรงทีม + ค่าจ้างช่วง + เวลาเจ้าของ | ไม่นับเวลาตัวเองคือกำไรปลอม |
2. สูตรตั้งราคาให้ได้ margin ที่ต้องการ
ถ้าเป้าหมายคือกำไรในงบ ให้ใช้สูตรนี้ค่ะ
ราคาขาย = ต้นทุน ÷ (1 − margin ที่ต้องการ)
เสื้อทุน 250 อยากได้ margin 20%
250 ÷ 0.8 = 312.50 บาท กำไร 62.50 = 20% ของยอดขายพอดี
ถ้าราคาตลาดอยู่ที่ 300 และขึ้นราคาไม่ได้ อีกทางคือกดต้นทุน
300 × 0.8 = ต้นทุนต้องไม่เกิน 240 บาท
ตารางแปลงที่ควรแปะไว้ข้างโต๊ะ
| Markup (บวกจากทุน) | Margin ในงบ |
|---|---|
| 20% | 16.7% |
| 25% | 20% |
| 42.9% | 30% |
| 53.8% | 35% |
| 100% | 50% |
กลับมาที่ยำวุ้นเส้น ต้นทุน 53.14 ขาย 60 margin แค่ 11.4%
บวก 100% จากทุน ได้ราคา 106.28 margin 50% ถ้าปัดเป็น 99 บาท กำไร 45.86 หรือ 46.3% ของราคา
จะใช้ markup หรือ margin ก็ได้ ขอแค่รู้ว่ากำลังหารด้วยอะไร และเป้ากำไรในงบให้คิดเป็น margin เสมอ
3. VAT ทำให้ margin เพี้ยนตรงไหน
ร้านที่จด VAT แล้ว ราคาที่ลูกค้าจ่ายมีภาษีขาย 7% ปนอยู่
แต่ฐานภาษีไม่รวมภาษีขาย (มาตรา 79) 7% นั้นเป็นเงินที่ต้องส่งต่อให้สรรพากร ไม่ใช่ยอดขายของร้าน
เสื้อติดป้าย 321 บาทรวม VAT
ยอดขายจริงในงบ = 321 ÷ 1.07 = 300 ไม่ใช่ 321
ถ้าเอา 321 ไปคิด margin จะได้ (321 − 250) ÷ 321 = 22.1% ซึ่งไม่มีอยู่จริง
ถอด VAT ต้องหาร 1.07 ไม่ใช่ลบ 7% ลบ 7% ได้ 298.53 ผิดไป 1.47 บาทต่อตัว ขายหมื่นตัวก็หลายหมื่นบาท
กลับด้านกัน ร้านที่ ยังไม่จด VAT ต้นทุนต้องใช้ยอดรวม VAT ที่จ่ายไป
ซื้อเสื้อจากโรงงานที่จด VAT 250 + VAT 17.50 = 267.50 ทุนจริงคือ 267.50 ไม่ใช่ 250 เพราะเคลมคืนไม่ได้
จด VAT คิดจากราคาก่อน VAT ทั้งสองฝั่ง ยังไม่จด VAT คิดจากยอดที่จ่ายจริงทั้งสองฝั่ง
4. ถ้าตั้งราคาผิดมาตลอด แก้ยังไง
ไม่ต้องขึ้นราคาทุกตัวพร้อมกันค่ะ ไล่ทีละขั้น
- ทำต้นทุนต่อหน่วยให้ครบ ใส่ค่าแรง ค่าแพ็กเกจ ค่าขนส่ง ไม่ใช่แค่ราคาของ
- คำนวณ margin จริงของสินค้าขายดี 5 ตัวแรก ตัวไหนต่ำกว่าเป้า ขึ้นราคาหรือหาซัพพลายเออร์ใหม่
- แยกราคาตามช่องทาง หน้าร้าน แพลตฟอร์ม ขายส่ง มีต้นทุนขายไม่เท่ากัน อ่านเรื่อง GP ต่อที่ ขายผ่าน Grab LINE MAN โดน GP แล้วเหลือกำไรจริงเท่าไหร่
- ถ้าใกล้ 1.8 ล้าน เผื่อ VAT ไว้ก่อน วันที่ต้องจด VAT ราคาเดิมจะกลายเป็นราคารวม VAT ทันที กำไรหายไปราว 6.5% ของราคา
เรื่องข้อ 4 เคยขาย 321 ได้กำไร 71 หลังจด VAT ขายราคาเดิม ยอดขายเหลือ 300 กำไรเหลือ 50
ขึ้นราคาไม่ใช่การเอาเปรียบลูกค้า ถ้าราคาเดิมมาจากสูตรที่ผิดตั้งแต่ต้น
5. ตั้งราคาแล้ว ต้องเช็กกับ margin จริงทุกเดือน
สูตรตั้งราคาบอกได้แค่กำไร “ที่ควรได้”
กำไรที่ได้จริงต้องดูจากรายรับรายจ่ายทั้งเดือน เพราะมีของเสีย ส่วนลด และค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้อยู่ในต้นทุนต่อชิ้น
สิ่งที่พลอยทำคือ เก็บราคาขายที่คิดแล้วไว้ที่เดียว ไม่ต้องจำในหัว
ทำใน Paypers
ใน Paypers มีหน้า “สินค้าและบริการของฉัน” บนเว็บ ตั้งชื่อ หน่วย ราคาต่อหน่วย และการคิด VAT (VAT 7% หรือ VAT 0% หรือ ไม่มี VAT) ไว้ แล้วเลือกใช้ซ้ำในเอกสารขายและรายรับได้ ราคาเลยไม่เพี้ยนตามอารมณ์
พอสิ้นเดือน พิมพ์ถามบอทใน LINE ว่า “กำไรเดือนนี้” ได้รายรับ รายจ่าย และกำไรในคำตอบเดียว เอากำไรหารรายรับก็ได้ margin จริงของเดือนนั้น ถ้าห่างจากที่ตั้งไว้มาก แปลว่ามีต้นทุนที่ยังไม่ได้นับ
สูตรตั้งราคาคือแผน margin ในงบคือผลสอบ ต้องดูทั้งสองอย่าง
อ่านเจาะลึกทีละเรื่อง
บทนี้เป็นภาพรวมของหมวด ต้นทุนและตั้งราคา เลือกอ่านต่อตามเรื่องที่คุณเจอ
คำถามที่พบบ่อย
Markup กับ margin ต่างกันยังไง
markup คือกำไรหารต้นทุน margin คือกำไรหารราคาขาย งบกำไรขาดทุนใช้ margin
บวกกำไร 20% จากทุน ได้ margin เท่าไหร่
ได้ 16.7% ของยอดขาย
อยากได้ margin 30% ต้องบวกจากทุนกี่เปอร์เซ็นต์
บวกประมาณ 42.9% หรือใช้สูตรราคา = ต้นทุน ÷ 0.7
สูตรตั้งราคาจาก margin คืออะไร
ราคาขาย = ต้นทุน ÷ (1 − margin ที่ต้องการ)
ร้านจด VAT คิด margin จากราคารวม VAT ได้ไหม
ไม่ได้ ต้องถอด VAT ออกก่อนด้วยการหาร 1.07 เพราะภาษีขายไม่ใช่รายได้ (มาตรา 79)
ร้านยังไม่จด VAT ต้นทุนใช้ยอดก่อนหรือหลัง VAT
ใช้ยอดรวม VAT ที่จ่ายจริง เพราะเคลมภาษีซื้อคืนไม่ได้
ร้านอาหารต้องนับค่าแรงเป็นต้นทุนไหม
ควรนับ ถ้านับแค่วัตถุดิบ margin จะดูสูงกว่าความจริง



