มีเคสหนึ่งที่พลอยจำได้จนถึงวันนี้
เพื่อน 4 คนหุ้นกันเปิดร้านข้าวมันไก่ในห้าง ขายจานละ 70 บาท คนเดินผ่านทั้งวัน
สิ้นเดือนแบ่งกำไร ได้คนละ 700 บาท
ไม่ใช่เพราะขายไม่ดี แต่เพราะตอนตั้งราคาคิดแค่ต้นทุนไก่ ข้าว น้ำจิ้ม
ค่าเช่าที่กับ GP ที่ห้างเก็บ ไม่ได้อยู่ในราคาตั้งแต่แรก
ปล. ตัวเลข GP และค่าเช่าในบทความนี้เป็นตัวเลขสมมติ แต่ละห้าง แต่ละทำเล แต่ละสัญญาไม่เท่ากัน ให้เอาตัวเลขในสัญญาจริงมาแทนนะคะ
1. ความเข้าใจผิด “กำไรต่อจานดี = ร้านกำไรดี”
ข้าวมันไก่ต้นทุนวัตถุดิบจานละ 21.42 บาท ขาย 70 ดูเหมือนกำไรจานละ 48.58
ตัวเลขนี้คือกำไร ก่อน จ่ายทุกอย่างที่ทำให้ร้านเปิดอยู่ได้
ในห้าง สิ่งที่ต้องจ่ายเพิ่มมีอย่างน้อยหนึ่งในสองแบบ
ค่าเช่าคงที่ จ่ายเท่าเดิมทุกเดือน ขายดีหรือไม่ดีก็ต้องจ่าย
GP (ส่วนแบ่งจากยอดขาย) ห้างเก็บเป็น % ขายมากจ่ายมาก ศูนย์อาหารหลายที่เก็บเงินแทนร้านแล้วหัก GP ก่อนโอนให้
GP กินทุกจาน ค่าเช่ากินทุกเดือน ต้องรู้ก่อนว่าร้านเราเจอแบบไหน
ใช้กับใครบ้าง
| ร้านแบบไหน | ห้างมักเก็บแบบไหน | ต้องคิดอะไรก่อนตั้งราคา |
|---|---|---|
| ร้านอาหารในศูนย์อาหาร | GP % (ห้างเก็บเงินแทน) หรือค่าเช่า + ค่าส่วนกลาง | ต้นทุนต่อจาน + GP ต่อจาน + ค่าแรง |
| คีออสขายปลีก ขนม เคสมือถือ | ค่าเช่าคงที่รายเดือน | จุดคุ้มทุนต่อเดือน |
| แบรนด์ฝากขายในห้างสรรพสินค้า | GP สูง หักจากยอดขาย | ราคาต้องรองรับ GP + VAT + ส่วนลดโปรห้าง |
| บริการ ทำเล็บ ตัดผม | ค่าเช่าคงที่ | ราคาต่อคิว × จำนวนคิว ต้องเกินค่าเช่า + ค่าแรง |
| ผู้เช่าเป็นบริษัท หรือ หจก. | ทุกแบบข้างบน | ค่าเช่าพื้นที่ไม่มี VAT และหัก ณ ที่จ่าย 5% ส่วนค่าบริการหรือค่าส่วนกลางมี VAT 7% และหัก 3% |
| ขายออนไลน์อย่างเดียว | ไม่มีค่าเช่าห้าง | มีค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มแทน อ่าน ขายผ่าน Grab LINE MAN โดน GP แล้วเหลือกำไรจริงเท่าไหร่ |
2. คิดเลขให้ดู GP % กับค่าเช่าคงที่ แบบไหนเจ็บกว่า
ร้านข้าวมันไก่ ขาย 70 บาท ต้นทุนวัตถุดิบ 21.42 บาท
| สัญญา | ขายได้ ต่อเดือน | จ่ายห้าง ต่อเดือน | ต่อจาน | เหลือต่อจานก่อนค่าแรง |
|---|---|---|---|---|
| GP 25% | 1,500 จาน | 26,250 | 17.50 | 31.08 |
| ค่าเช่า 40,000 | 1,500 จาน | 40,000 | 26.67 | 21.91 |
| ค่าเช่า 40,000 | 800 จาน | 40,000 | 50.00 | −1.42 |
สังเกตแถวสุดท้ายนะคะ ค่าเช่าคงที่เจ็บที่สุดตอนขายไม่ได้ตามเป้า
จุดคุ้มทุนคิดยังไง
จำนวนจานที่ต้องขาย = ค่าใช้จ่ายคงที่ต่อเดือน ÷ (ราคา − ต้นทุนต่อจาน − GP ต่อจาน)
สมมติค่าเช่า 40,000 + ค่าแรงลูกจ้าง 24,000 = คงที่ 64,000 บาท
64,000 ÷ (70 − 21.42) = 64,000 ÷ 48.58 ≈ 1,318 จานต่อเดือน หรือวันละราว 44 จาน แค่เท่าทุน ยังไม่ได้กำไร
ถ้าหุ้นกัน 4 คน และทุกคนอยากได้เดือนละ 10,000 ต้องขายเพิ่มอีก 40,000 ÷ 48.58 ≈ 823 จาน รวมเกือบ 2,150 จานต่อเดือน
ถามตัวเองก่อนเซ็นสัญญาว่า ทำเลนี้ขายได้วันละกี่จานจริงๆ ไม่ใช่วันที่คนเยอะที่สุด
3. ค่าเช่าห้างมีเรื่องภาษีอะไรต้องรู้
ตรงนี้ต่างกันตามประเภทผู้เช่าค่ะ
ผู้เช่าเป็นบริษัท หรือ หจก. จ่ายค่าเช่าให้ห้าง ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 5% ตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ออก 50 ทวิ ให้ห้าง และยื่นนำส่งภายในเดือนถัดไป ถ้าบิลห้างแยกค่าบริการหรือค่าส่วนกลางออกมา ส่วนนั้นหัก 3% ลืมหักแล้วเกิดอะไรขึ้น อ่าน ลืมหัก ณ ที่จ่าย ต้องทำยังไง
ผู้เช่าเป็นบุคคลธรรมดา ไม่มีหน้าที่หัก ณ ที่จ่ายค่าเช่าในกรณีทั่วไป แต่เก็บบิลค่าเช่าไว้ ถ้าเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง
ร้านที่จด VAT ค่าเช่าพื้นที่ได้รับยกเว้น VAT (มาตรา 81(1)(ต)) จึงไม่มีภาษีซื้อให้เคลม ส่วนค่าบริการ ค่าส่วนกลาง ค่าไฟ ที่ห้างออกใบกำกับภาษีเต็มรูป เคลมภาษีซื้อได้ อย่าทิ้งบิล
กรณี GP ที่ห้างเก็บเงินแทน เอกสารและการหัก ณ ที่จ่ายขึ้นกับว่าสัญญาเขียนเป็นค่าเช่า ค่าบริการ หรือส่วนแบ่งรายได้ ให้เอาสัญญาไปให้นักบัญชีดูก่อนค่ะ (โดยประมาณ)
และอีกเรื่อง ยอดขายที่ต้องนับเป็นรายได้คือยอดเต็มที่ลูกค้าจ่าย ไม่ใช่ยอดที่ห้างโอนให้หลังหัก GP สำคัญมากตอนนับยอด 1.8 ล้าน อ่าน ไม่จด VAT เกิน 1.8 ล้าน โดนปรับเท่าไหร่
ยอดที่ห้างโอนให้ไม่ใช่รายได้เต็ม GP ที่หักไปคือรายจ่าย ต้องบันทึกแยกกัน
4. เปิดไปแล้วและกำไรบาง แก้ยังไง
อย่าเพิ่งตัดสินใจจากความรู้สึกค่ะ ไล่ตามนี้
- ดูยอดขายจริงรายวัน ย้อนหลัง 2–3 เดือน เทียบกับจุดคุ้มทุน
- แยกค่าใช้จ่ายคงที่กับผันแปร ค่าเช่า ค่าส่วนกลาง เงินเดือน = คงที่ วัตถุดิบ GP = ผันแปร
- ปรับราคาเมนูที่กำไรต่ำ หรือเพิ่มเมนูเสริม (น้ำ ไข่ เครื่องเคียง) ที่กำไรต่อชิ้นสูง
- คุยกับห้างเรื่องรูปแบบสัญญา บางที่เปลี่ยนจากค่าเช่าคงที่เป็น GP หรือแบบผสมได้ ช่วงที่ยอดยังไม่นิ่ง
- หุ้นส่วนหลายคน ตกลงเรื่องค่าแรงคนที่อยู่หน้าร้าน แยกจากกำไร ไม่งั้นคนทำงานกับคนไม่ทำได้เท่ากัน
5. ดูกำไรจริงทุกเดือน แยกตามสาขา
กำไรคนละ 700 บาทไม่ได้เกิดในเดือนเดียว มันเป็นอย่างนั้นมาตั้งแต่เดือนแรก แค่ไม่มีใครเห็นตัวเลขรวม
ทำใน Paypers
ถ้าใช้ Paypers บันทึกยอดขายทุกวันเป็นรายรับ ส่งบิลค่าเช่าและใบแจ้ง GP เข้า LINE เป็นรายจ่าย แล้วพิมพ์ถามบอทว่า “กำไรเดือนนี้” ได้รายรับ รายจ่าย และกำไรในคำตอบเดียว ถ้ามีหลายสาขาหรือหลายห้าง สร้างแท็กชื่อสาขาติดให้รายการบนเว็บ แล้วถามบอทว่า “แท็ก สาขาห้าง A เดือนนี้ได้เงินเท่าไหร่” ก็เห็นว่าสาขาไหนเลี้ยงตัวเองได้จริง
บนแดชบอร์ดยังมีการ์ดรายจ่ายตามหมวดหมู่ เห็นทันทีว่าค่าเช่ากินสัดส่วนเท่าไหร่ของรายจ่ายทั้งหมด
ห้างให้คนเดินผ่าน แต่ไม่ได้ให้กำไร กำไรเกิดตอนตั้งราคาที่เผื่อค่าห้างไว้แล้ว
คำถามที่พบบ่อย
GP ห้างคืออะไร
ส่วนแบ่งเป็น % ของยอดขายที่ห้างเก็บแทนค่าเช่าคงที่ หรือเก็บคู่กัน อัตราขึ้นกับสัญญาแต่ละห้าง
GP กับค่าเช่าคงที่ แบบไหนดีกว่า
ปีแรกที่ยอดยังไม่แน่นอน GP เสี่ยงน้อยกว่า พอยอดสูงและนิ่งแล้ว ค่าเช่าคงที่อาจถูกกว่า
จุดคุ้มทุนร้านอาหารคิดยังไง
ค่าใช้จ่ายคงที่ต่อเดือน ÷ (ราคา − ต้นทุนต่อจาน − GP ต่อจาน) = จำนวนจานที่ต้องขายต่อเดือน
บริษัทจ่ายค่าเช่าห้างต้องหัก ณ ที่จ่ายไหม
ค่าเช่าพื้นที่ต้องหัก 5% ตาม ท.ป.4/2528 และออก 50 ทวิ ให้ห้าง ถ้าบิลแยกค่าบริการหรือค่าส่วนกลาง ส่วนนั้นหัก 3%
ร้านบุคคลธรรมดาเช่าที่ในห้าง ต้องหัก ณ ที่จ่ายไหม
กรณีทั่วไปไม่มีหน้าที่หัก แต่ควรเก็บบิลค่าเช่าไว้เป็นหลักฐาน
ยอดที่ห้างโอนให้หลังหัก GP ถือเป็นรายได้ไหม
รายได้คือยอดเต็มที่ลูกค้าจ่าย ส่วน GP บันทึกเป็นรายจ่าย
ค่าใช้จ่ายในห้างที่คนมักลืมมีอะไร
ค่าส่วนกลาง ค่าไฟตามมิเตอร์ห้าง ค่าตกแต่งตามแบบห้าง เงินประกันการเช่า และค่าโปรโมชั่นร่วม
