ลืมหัก ณ ที่จ่าย ทำยังไงดี? โทษเท่าไหร่ รายจ่ายยังลงได้ไหม

1. ลืมหัก ณ ที่จ่าย แปลว่ารายจ่ายนั้นใช้ไม่ได้ จริงไหม

ความเข้าใจผิดอันดับหนึ่งคือ “ลืมหัก = บิลนั้นลงไม่ได้ = เสียภาษีเพิ่มเต็มก้อน”

ไม่จริงค่ะ

รายจ่ายจะลงไม่ได้ก็ต่อเมื่อเป็น “รายจ่ายต้องห้าม” ตามมาตรา 65 ตรี ซึ่งมี 21 ข้อ

พลอยไล่ดูแล้ว ไม่มีข้อไหนเขียนว่า “รายจ่ายที่ไม่ได้หักภาษี ณ ที่จ่าย”

ค่าช่างภาพ 20,000 บาทของเพื่อนพลอย ถ้าจ่ายจริง เพื่อกิจการจริง มีใบเสร็จชื่อบริษัท พิสูจน์ได้ว่าโอนให้ใคร ก็ลงเป็นค่าใช้จ่ายได้เต็ม 20,000

ถ้าช่างภาพจด VAT ภาษีซื้อก็ยังใช้ได้ตามปกติ

สิ่งที่ “ผิด” คือหน้าที่อีกอย่างหนึ่งที่แยกออกมาต่างหาก หน้าที่ของผู้จ่ายเงินที่ต้องหักภาษีไว้ส่วนหนึ่งแล้วนำส่งสรรพากรแทนคู่ค้า

รายจ่ายยังลงได้ แต่หน้าที่หัก ณ ที่จ่ายที่บกพร่องไป มีราคาที่ต้องจ่าย

2. กฎจริงคิดยังไง และโทษเท่าไหร่กันแน่

ใครต้องหัก บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่จ่ายเงินได้บางประเภท มีหน้าที่หักภาษีไว้ตามอัตราที่อธิบดีกำหนด (มาตรา 3 เตรส และคำสั่ง ท.ป. 4/2528)

อัตราที่เจอบ่อยในธุรกิจเล็ก

มาตรการชั่วคราว ถ้าจ่ายและนำส่งผ่านระบบ e-Withholding Tax ของธนาคาร อัตราข้างบนลดเหลือ 1% ซึ่ง ครม. มีมติ 16 มิ.ย. 2569 ขยายถึง 31 ธ.ค. 2570 เช็กประกาศล่าสุดก่อนใช้

ต้องนำส่งเมื่อไหร่ ยื่นแบบ ภ.ง.ด.3 (ผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา) หรือ ภ.ง.ด.53 (ผู้รับเป็นนิติบุคคล) ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (มาตรา 52) ยื่นออนไลน์ได้เวลาเพิ่มอีก 8 วันตามประกาศขยายเวลาที่ต่ออายุเป็นคราวๆ

ลืมแล้วโดนอะไร มี 3 ก้อน

รวมแล้วเคสเพื่อนพลอยอยู่ราวหลักร้อยถึงพันกว่าบาท ไม่ใช่หลักหมื่นอย่างที่กลัว

แต่สังเกตก้อนที่ 1 นะคะ 600 บาทนั้นเป็นภาษีของช่างภาพ ไม่ใช่ของเรา เราแค่ “ออกไปก่อน” เพราะลืมหัก

และเบี้ยปรับ เงินเพิ่ม ค่าปรับอาญาทั้งหมด ลงเป็นรายจ่ายบริษัทไม่ได้ (มาตรา 65 ตรี (6))

แล้วถ้าจ่ายไม่ถึง 1,000 บาท กฎบอกว่าต้องหักเมื่อเงินได้ “ตามสัญญารายหนึ่งๆ มีจำนวนตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แม้การจ่ายนั้นจะได้แบ่งจ่ายครั้งหนึ่งๆ ไม่ถึง 1,000 บาท” (ท.ป. 4/2528 ข้อ 12/7)

แปลไทยเป็นไทย ดูที่สัญญา ไม่ใช่ดูที่ยอดโอนแต่ละครั้ง

จ้างคนทำกราฟิกครั้งเดียว 800 บาท จบ ไม่ต้องหัก

แต่ค่าอินเทอร์เน็ตเดือนละ 599 บาท สัญญารายปี รวมแล้ว 7,188 ต้องหักทุกเดือนแม้แต่ละเดือนไม่ถึงพัน

ค่าส่งของกับขนส่งเจ้าประจำก็เหมือนกัน ส่งรอบเช้า 1,500 รอบบ่าย 800 รวมในหนังสือรับรองใบเดียวต่อวันได้ ขนส่งรายใหญ่มีฝ่ายบัญชีคุ้นกับเรื่องนี้อยู่แล้ว

หัก 3% ไม่ใช่ต้นทุนของเรา มันคือภาษีของคู่ค้าที่เราถูกสั่งให้เก็บแทน ลืมเก็บ เราต้องควักก่อน

3. สรรพากรรู้ได้ยังไงว่าเราลืม

หลายคนคิดว่า “ผู้สอบบัญชีไม่เห็นว่าอะไร งั้นคงไม่เป็นไร”

ผู้สอบบัญชีไม่ได้มีหน้าที่ตรวจเรื่องนี้ค่ะ นักบัญชีดีๆ จะทักให้ว่าครั้งหน้าต้องหัก แต่ไม่ได้แปลว่าปัญหาหายไป

จุดที่เรื่องมักโผล่มี 3 ทาง

ทางที่ 1 ขอคืน VAT พอยื่นขอคืนภาษีซื้อ สรรพากรจะเรียกเอกสารมาดู แล้วก็จะเห็นว่าบิลค่าบริการใบนี้ ไม่มีหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายประกบ

ทางที่ 2 คู่ค้าถูกตรวจ ช่างภาพถูกตรวจรายได้ สรรพากรไล่ดูว่าใครจ่ายเงินให้บ้าง แล้วโยงกลับมาที่บริษัทเรา

ทางที่ 3 ข้อมูลไขว้กัน ระบบของกรมฯ จับคู่ ภ.ง.ด.3/53 ที่ผู้จ่ายยื่น กับรายได้ที่ผู้รับยื่น ถ้าฝั่งหนึ่งมีอีกฝั่งไม่มี ก็เป็นจุดให้ตรวจ

มีคำพิพากษาฎีกาที่ 8685/2543 ที่พลอยอยากให้จำ ผู้จ่ายเงินหักและนำส่งไม่ครบ ศาลบอกว่าหน้าที่หักและนำส่งเป็นของผู้จ่ายโดยตรง สรรพากรเรียกเก็บส่วนที่ขาดจากผู้จ่ายได้เลยโดยไม่ต้องไปไต่สวนผู้รับเงินก่อน

และที่สำคัญ ภาระพิสูจน์ว่าผู้รับเงินเสียภาษีแล้วตกอยู่กับผู้จ่าย คือเราต้องไปหาหลักฐานเอง ไม่ใช่สรรพากรไปหาให้

ส่วนอายุความ การประเมินภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ขาดเป็นการใช้อำนาจตามมาตรา 52 ประกอบมาตรา 54 ไม่ต้องออกหมายเรียกตามมาตรา 19 ดังนั้นอย่าคิดว่าเลยไป 2 ปีแล้วจะปลอดภัย

เรื่องเล็กที่ไม่มีใครเห็นวันนี้ จะโผล่มาวันที่เราขอคืน VAT หรือวันที่คู่ค้าถูกตรวจ

4. ลืมไปแล้ว ทำยังไงต่อ

ข่าวดีคือเรื่องนี้แก้ได้ และแก้เองก่อนถูกเรียกจะถูกกว่ามาก

ขั้นที่ 1 คุยกับคู่ค้า บอกตรงๆ ว่าเราลืมหัก ขอหัก 600 บาทจากงวดถัดไป หรือขอให้โอนคืน แล้วเราออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้เขาไปใช้เป็นเครดิตภาษีตอนยื่นปลายปี

คู่ค้าที่เข้าใจระบบส่วนใหญ่ยอม เพราะ 600 บาทนั้นเขาได้คืนในรูปเครดิตภาษีอยู่แล้ว ไม่ได้หายไปไหน

ขั้นที่ 2 ยื่น ภ.ง.ด.3 หรือ 53 ย้อนหลัง นำส่ง 600 บาท พร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน และค่าปรับอาญาตามที่สรรพากรเปรียบเทียบ

ขั้นที่ 3 ถ้าคู่ค้าไม่ยอมคืน เราต้องออกเงินแทน กฎหมายถือว่าภาษีที่ผู้จ่าย “ออกให้” เป็นเงินได้ของผู้รับด้วย เลยต้องคำนวณแบบรวมภาษี (gross-up) ตรงนี้ให้นักบัญชีช่วยคิด อย่าเดาเอง

ถ้าช่างภาพยื่นภาษีไปแล้ว คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป. 91/2542 ข้อ 10 บอกชัดว่า ถ้าผู้มีเงินได้นำเงินได้นั้นไปยื่นแบบและชำระภาษีแล้ว ถือว่าลูกหนี้ร่วมชำระหนี้แล้ว ผู้จ่ายพ้นจากตัวภาษี แต่ยังต้องเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนอยู่

ดังนั้นถ้าเรื่องเกิดนานแล้วและคู่ค้ายื่นภาษีไปเรียบร้อย ขอสำเนาหลักฐานการยื่นของเขาเก็บไว้ จะช่วยลดก้อนที่ 1 ไปได้ทั้งก้อน

คู่ค้าบอกว่า “ไม่ให้หัก” ทำยังไง

เจอบ่อยมากกับช่าง ฟรีแลนซ์ หรือร้านเล็กๆ ที่บอกว่า “ราคานี้ต้องได้เต็ม ไม่ให้หักนะ”

ตามกฎหมาย หน้าที่หักเป็นของเรา ไม่ได้ขึ้นกับว่าเขายอมหรือไม่ยอม ถ้าไม่หัก เราก็รับผิดร่วมตามมาตรา 54 อยู่ดี

ทางเลือกที่ทำได้จริงมี 3 แบบ

1. ตกลงราคาใหม่ บอกว่าราคาที่เขาต้องการคือยอดหลังหัก แล้วบวกขึ้นมาให้ เช่น เขาอยากได้ 20,000 เต็ม ก็ตั้งค่าจ้าง 20,618.56 หัก 3% แล้วเหลือ 20,000 (ต้นทุนเราเพิ่ม 618.56 แต่ถูกต้องทั้งระบบ)

2. อธิบายว่าเขาไม่ได้เสียอะไร 3% ที่หักไปคือภาษีล่วงหน้าของเขา เอาไปเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ได้ ถ้าเขาเสียภาษีไม่ถึงก็ขอคืนได้

3. เลือกคู่ค้าที่พร้อม ถ้าคุยไม่รู้เรื่องจริงๆ บางทีราคาที่ถูกกว่า 3% อาจไม่คุ้มกับความเสี่ยงที่เราแบกแทน

สิ่งที่ห้ามทำคือจ่ายเต็มแล้วเขียนในบัญชีว่าหักแล้ว หรือไปหาบิลอื่นมาแทน เพราะนั่นเปลี่ยนจากเรื่องลืม (ปรับหลักร้อย) เป็นเรื่องแจ้งเท็จ (มาตรา 37 โทษจำคุก)

ลืมหัก แก้ได้ในราคาหลักร้อย แต่ปกปิดเรื่องลืม ราคาแพงกว่านั้นมาก

5. ทำให้ถูกตั้งแต่ครั้งหน้า ใช้เวลาแค่ 5 นาที

พอรู้กฎแล้ว เรื่องหัก ณ ที่จ่ายจริงๆ ไม่ยาก แค่ต้องมีจังหวะ “หยุดคิด” ก่อนกดโอน

พลอยใช้ checklist นี้กับทีมตัวเอง

• บริษัทเราเป็นผู้จ่ายใช่ไหม (ถ้าจ่ายจากบัญชีส่วนตัวเจ้าของ ก็ต้องเอาเข้าบริษัทให้ถูกอยู่ดี)

• จ่ายค่าอะไร เป็นบริการ หรือ จ้างทำของ (3%) เช่า (5%) โฆษณา (2%) ขนส่ง (1%) หรือซื้อสินค้า (ไม่ต้องหัก)

• สัญญารายนี้รวมแล้วถึง 1,000 บาทไหม

• ผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.3) หรือนิติบุคคล (ภ.ง.ด.53)

• หักแล้ว ออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้เขาทันที (ไม่ออกก็โดนปรับตามมาตรา 35 ได้เหมือนกัน)

• รวมยอดทั้งเดือน ยื่นแบบภายในวันที่ 7 เดือนถัดไป

ถ้าอยากตัดงานออกไปเลย ให้จ่ายผ่าน e-Withholding Tax ของธนาคาร ธนาคารหักและนำส่งให้ ออกหลักฐานให้คู่ค้าเอง แถมช่วงนี้อัตราเหลือ 1% (ถึง 31 ธ.ค. 2570 ตามมติ ครม. เช็กประกาศอีกที)

คู่ค้าก็มักยอมง่ายขึ้นเพราะโดนหักแค่ 1% แทน 3%

สำหรับคนที่ยังจดรายจ่ายไม่เป็นระบบ พลอยแนะนำให้เริ่มจากบันทึกทุกการจ่ายพร้อมระบุว่า “จ่ายให้ใคร ค่าอะไร” ก่อน เครื่องมือง่ายๆ อย่าง Paypers ที่จดผ่าน LINE ก็ช่วยให้ไม่ลืมว่ารายการไหนต้องหัก

หัก ณ ที่จ่ายคือการเก็บภาษีแทนรัฐ ทำถูกครั้งเดียวแล้วจะเป็นนิสัย ลืมครั้งเดียวก็เสียเวลาตามแก้เป็นเดือน